Yarı mamulden mamule geçiş
Olay
Dönem içinde 600.000 TL üretim maliyeti toplandı; 1.000 adetlik partinin 800 adedi bitti, 200 adedi yarı yolda (%50 tamamlanmış). Eşdeğer birim 900: mamul 533.000 TL, yarı mamul 67.000 TL.
Muhasebe kaydı
- Tamamlanan üretimin mamule alınmasıBorç
- 152Mamuller
Alacak- 151Yarı Mamuller — Üretim
Dikkat
Dönem sonunda tamamlanmamış üretim 151'de KALIR; hepsini mamule aktarmak birim maliyeti düşürür ve satılan malın maliyetini olduğundan yüksek gösterir. Yarı mamulün tamamlanma derecesi ölçülmelidir.
Vergisel değerlendirme
Tamamlanmamış üretim dönem sonunda yarı mamul olarak envanterlenir ve tamamlanma derecesine göre değerlenir (213 sayılı Kanun madde 186 ve 275); mamule yalnız biten kısım aktarılır. Yarı mamul bilançoda 151'de maliyet bedeliyle durur.
Hepsini mamule aktarmak birim maliyeti bozar: 600.000 TL 800 adede yüklenince birim maliyet olduğundan yüksek çıkar, satılan mamul maliyeti şişer ve matrah düşer. Yarı mamul sıfır görünürken üretim hattında mal durması envanter uyumsuzluğudur.
Yanlış yapılan kayıt
- 152Mamuller600.000 TL
- 151Yarı Mamuller — Üretim600.000 TL
Neden yanlış: Yarı mamulün 67.000 TL'si mamul maliyetine karışır; biten 800 adedin birim maliyeti yükselir ve satıldıkça matrah eksik çıkar. Sayımda hatta duran 200 adet kayıtta görünmez.
Bu şema şu soruların cevabı
- Tamamlanan üretim nasıl kaydedilir
- 151 ve 152 hesaplar arasındaki geçiş nasıl olur
- Yarı mamul dönem sonunda nasıl değerlenir
- Mamul maliyeti nasıl hesaplanır
- Tamamlanmamış üretim nerede kalır
- 152 mamuller hesabı ne zaman çalışır
- Birim maliyet nasıl bulunur