Abonelik ve peşin tahsil edilen dönemsel gelir

E-ticaret ve pazaryerleriYıllık abonelik, üyelik ya da bakım bedeli peşin tahsil edildiğinde

Olay

Yazılım şirketi 1 Aralık'ta bir müşteriye on iki aylık abonelik sattı: 120.000 TL + KDV, tamamı peşin tahsil edildi ve tek fatura kesildi. Aboneliğin bir ayı bu yıla, on bir ayı gelecek yıla ait.

Muhasebe kaydı

Peşin tahsilat ve fatura — gelir henüz kazanılmadı
Borç
- 102Bankalar144.000 TL
Alacak
- 380Gelecek Aylara Ait Gelirler120.000 TL — on iki aylık abonelik
- 391Hesaplanan KDV24.000 TL
Her ay sonu — bir aylık kısmın gelire aktarılması
Borç
- 380Gelecek Aylara Ait Gelirler10.000 TL
Alacak
- 600Yurtiçi Satışlar10.000 TL

Dikkat

Gelir TAHSİLATTA değil DÖNEMİNDE doğar: Aralık'ta tahsil edilen yıllık bedelin on bir ayı gelecek yılın hasılatıdır ve bilançoda gelecek aylara ait gelir olarak bekler. KDV ise farklıdır: fatura peşin düzenlendiği için tamamı fatura ayında doğar ve beyan edilir; KDV'yi de aylara yaymak eksik beyandır.

Vergisel değerlendirme

Gelecek hesap dönemlerine ait olarak peşin tahsil edilen hasılat, mukayyet değeriyle pasifleştirilir ve ilgili döneme isabet ettikçe gelir yazılır (213 sayılı Kanun madde 287). Olayda bu yılın hasılatı 10.000 TL'dir; kalan 110.000 TL gelecek yılın on bir ayına dağıtılır. Bir yılı aşan aboneliklerde bir yılı aşan kısım gelecek yıllara ait gelirler hesabında izlenir.

KDV'de vergiyi doğuran olay hizmetin ifasıdır; ancak ifadan önce fatura düzenlenirse faturada gösterilen tutarla sınırlı olarak fatura anında doğar (3065 sayılı Kanun madde 10). Peşin faturada KDV'nin tamamı Aralık beyannamesine girer. Fatura tahsilattan itibaren yedi gün içinde düzenlenmelidir (213 sayılı Kanun madde 231); aylık fatura kesmek de mümkündür, o zaman KDV de ay ay doğar.

Yanlış yapılan kayıt

Yıllık bedelin tamamını Aralık'ta hasılat yazmak

Borç

102Bankalar144.000 TL

Alacak

600Yurtiçi Satışlar120.000 TL
391Hesaplanan KDV24.000 TL

Neden yanlış: Hasılatın on bir ayı gelecek yıla ait; bu yıl matrah 110.000 TL fazla, gelecek yıl o kadar eksik çıkar. Dönemsellik ihlali iki yılın da beyanını bozar ve geçici vergi dönemlerini kaydırır.

Dayanağı

Madde 287 Pasif Geçici Hesap Kıymetleri
Madde 10 Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi4503 s.K. ile ibare: “gümrük hattından geçilmesi” → “gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması”
Madde 231 Fatura Nizamı7318 s.K. ile cümle eklendi

Bu konunun bütün dayanaklarını dizelim →

Bu şema şu soruların cevabı

Yıllık abonelik bedeli tek seferde gelir yazılır mı
Peşin tahsil edilen üyelik ücreti hangi hesaba kaydedilir
Abonelik faturasında KDV ne zaman doğar
Gelecek aylara ait gelir nasıl kapatılır
Aralık'ta tahsil edilen yıllık bedelin ne kadarı bu yılın geliri
Yazılım aboneliği satışı hangi dönemde hasılat olur
Peşin alınan bakım sözleşmesi bedeli nasıl dönemlere dağıtılır