Yıllara sari işte ön ödeme, dövizli hakediş ve tevkifat
Olay
Müteahhit iki yıl sürecek fabrika inşaatı için sözleşme imzaladı ve iş başlamadan 5.000.000 TL avans aldı. Hakedişler dolar cinsinden düzenleniyor; ilk hakediş onaylandıktan iki ay sonra daha yüksek kurla ödendi.
Muhasebe kaydı
- İş başlamadan avans — stopaj kesilir, KDV yokBorç
- 102Bankalar4.750.000 TL
- 193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar250.000 TL — yüzde beş stopaj
Alacak- 340Alınan Sipariş Avansları5.000.000 TL — avans
- Dövizli hakediş — onay günü kuruyla fatura, ödeme günü kuruyla tevkifatBorç
- 120Alıcılarhakediş + KDV
- 193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlarstopaj
Alacak- 350Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişlerihakediş — onay kuru
- 391Hesaplanan KDVKDV
- Onay ile ödeme arasındaki kur farkı — istihkaka dahil, stopajlıBorç
- 120Alıcılarkur farkı
Alacak- 350Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişlerikur farkı — istihkak
Dikkat
Yıllara sari işte AVANS DA STOPAJA TABİDİR: kesinti hakedişte değil ödemede doğar, avans bir ödemedir. Buna karşılık avans KDV'ye tabi değildir; KDV hakedişin onayıyla doğar. Dövizli hakedişte fatura onay günü kuruyla, tevkifat ödeme günü kuruyla hesaplanır; aradaki kur farkı istihkakın parçasıdır ve o da stopajlıdır. Hakediş paralarının bankada değerlendirilmesinden doğan faiz ise işle ilişkilendirilmez, dönem kazancıdır.
Vergisel değerlendirme
Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde kâr ya da zarar işin bittiği yıl tespit edilir (193 sayılı Kanun madde 42); bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinden, avanslar dahil, ödeme anında vergi kesintisi yapılır (madde 94; kurumlarda 5520 sayılı Kanun madde 15). Kesilen vergi işin bittiği yılın beyannamesinde mahsup edilir. İdare işin bitimini geçici kabul tutanağının onay tarihi sayıyor; taşeronun işinin yıllara sari olup olmadığı kendi sözleşmesine göre belirlenir.
Avans bir teslim ya da hizmet karşılığı olmadığından KDV'nin konusuna girmez; KDV hakediş raporunun ihale makamınca onaylandığı anda doğar (3065 sayılı Kanun madde 10). İdare, dövizli hakedişte tevkifat matrahının ödeme günü döviz alış kuruyla bulunacağını, onay ile ödeme arasındaki kur artışının istihkaka dahil edilip üzerinden tevkifat yapılacağını söylüyor; hakediş paralarının bankada değerlendirilmesinden doğan faiz ve kur farkı ise işle ilişkilendirilmez, tahakkuk ettiği dönemin kazancıdır.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar6.000.000 TL
- 340Alınan Sipariş Avansları5.000.000 TL
- 391Hesaplanan KDV1.000.000 TL
Neden yanlış: Tam tersi gerekir: avanstan stopaj kesilir, KDV hesaplanmaz. Eksik stopaj işveren idareden cezalı istenir; erken hesaplanan KDV ise hakediş onayından önce beyan edilmiş olur ve düzeltme gerektirir.
Dayanağı
- Madde 42 Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri2013/4552 s. BKK ile 2013/4552 s. BKK ile oran/uygulama kararı
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
- Madde 15 Vergi kesintisi (45)(46)7524 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 10 Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi4503 s.K. ile ibare: “gümrük hattından geçilmesi” → “gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması”
- Dövizli hakedişte tevkifat ödeme günü kuruyla hesaplanır; onay ile ödeme arasındaki kur farkı istihkaka dahil ve stopajlıdır2018-02-15 · 62030549-120[42-2014/228]-158888
- İşin bitimi geçici kabul tutanağının onay tarihidir; taşeronun durumu kendi işine göre belirlenir2025-06-02 · E-38418978-120[42-2025/9]-
Bu şema şu soruların cevabı
- Yıllara sari işte alınan avanstan stopaj kesilir mi
- Dövizli hakedişte tevkifat hangi kurla hesaplanır
- Hakedişin onayı ile ödemesi arasındaki kur farkına stopaj uygulanır mı
- Yıllara sari işte avans KDV'ye tabi mi
- Hakedişten kesilen stopaj hangi yıl mahsup edilir
- Taşerona yapılan hakediş ödemesinde tevkifat var mı
- Yıllara sari iş stopaj oranı kaç