Yıllara sari işin bitimi ve kârın beyanı
Olay
Müteahhidin üç yıl süren okul inşaatının geçici kabul tutanağı Kasım'da onaylandı. Biriken hakediş 12.000.000 TL, biriken maliyet 10.000.000 TL, üç yılda kesilen stopaj 600.000 TL. Aralık'ta bir taşeron faturası daha geldi.
Muhasebe kaydı
- Geçici kabul onayı — biriken hakedişlerin hasılata aktarılmasıBorç
- 350Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri12.000.000 TL
Alacak- 600Yurtiçi Satışlar12.000.000 TL
- Biriken maliyetlerin sonuç hesabına aktarılmasıBorç
- 622Satılan Hizmet Maliyeti (-)10.000.000 TL
Alacak- 170Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri10.000.000 TL
- Yıllar boyunca kesilen stopajın bitim yılında mahsubuBorç
- 370Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları600.000 TL
Alacak- 193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar600.000 TL — kesilen stopajlar
Dikkat
İşin bitim tarihi TESLİM değil GEÇİCİ KABUL TUTANAĞININ ONAY tarihidir; onay sonraki yıla sarkarsa kâr da sarkar. Kâr ya da zarar bitim yılında tek seferde beyan edilir; yıllar boyunca kesilen stopajların tamamı o yılın beyannamesinde mahsup edilir, önceki yıllarda değil. Geçici kabulden SONRA yapılan giderler ise işin maliyeti olmaz; yapıldığı yılın gideridir.
Vergisel değerlendirme
İnşaat ve onarma işlerinde iş, geçici ve kesin kabul usulüne tabi hallerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı ya da fiilen bırakıldığı tarihte bitmiş sayılır; bitim tarihinden sonra bu işle ilgili olarak yapılan giderler ve elde edilen hasılat, yapıldığı ya da elde edildiği yılın kâr ya da zararının tespitinde dikkate alınır (193 sayılı Kanun madde 44). Kâr ya da zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve o yılın geliri sayılır (madde 42).
Hakedişlerden kesilen vergiler (madde 94) işin bittiği yılın beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; mahsup edilemeyen kısım iade alınır. İdare, işin bitimini geçici kabul tutanağının onay tarihi olarak alıyor; onay olmadan fiili teslim işi bitirmez. Bitimden sonra gelen taşeron faturası geldiği yılın gideridir; iş zararla bitmişse zarar o yılın zararı olarak beş yıl devreder.
Yanlış yapılan kayıt
- 350Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri12.000.000 TL — ertesi yıl
- 600Yurtiçi Satışlar12.000.000 TL
Neden yanlış: İş geçici kabulün onayıyla bitmiştir; kâr o yılın kazancıdır. Ertesi yıla bırakmak matrahı bir yıl geciktirir; inceleme kârı onay yılına çeker, farkı cezasıyla ister ve stopaj mahsubu da yanlış yıla gitmiş olur.
Dayanağı
- Madde 44 İnşaat ve Onarma İşlerinde İşin Bitimi5035 s.K. ile ibare değişti
- Madde 42 Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri2013/4552 s. BKK ile 2013/4552 s. BKK ile oran/uygulama kararı
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
- İşin bitim tarihi geçici kabul tutanağının onay tarihidir; diğer hallerde fiilen tamamlanma ya da bırakılma tarihi2025-06-02 · E-38418978-120[42-2025/9]-
Bu şema şu soruların cevabı
- Yıllara sari işin bittiği tarih nasıl belirlenir
- İş bitince biriken maliyet ve hakedişler nasıl kapatılır
- Kesilen stopajlar hangi yıl mahsup edilir
- Geçici kabulden sonra yapılan giderler nereye yazılır
- İş bittikten sonra gelen fatura nasıl kaydedilir
- Yıllara sari iş zararla biterse ne olur
- Geçici kabul tutanağı onaylanmadan iş bitmiş sayılır mı