Alınan çek ve senet
Olay
Müşteri 150.000 TL'lik borcuna karşılık 90 gün vadeli çek verdi. Vadesinde çek karşılıksız çıktı; bankadan ödememe şerhi alındı.
Muhasebe kaydı
- Çekin alınmasıBorç
- 101Alınan Çekler
Alacak- 120Alıcılar
- Karşılıksız çıkmasıBorç
- 128Şüpheli Ticari Alacaklar
Alacak- 101Alınan Çekler
Dikkat
Çek bir ÖDEME ARACIDIR, alacağı sona erdirmez: karşılıksız çıkarsa alacak yeniden doğar. Alınan çeki kasaya yazmak, henüz tahsil edilmemiş bir tutarı nakit göstermektir.
Vergisel değerlendirme
Çek ve senet alacağı sona erdirmez, ödeme aracıdır: alınan çek 101'de, senet 121'de mukayyet değeriyle izlenir (213 sayılı Kanun madde 281). Vadeli çekler ve senetler için dönem sonunda reeskont hesaplanabilir; reeskont uygulanırsa alacak ve borç senetlerine birlikte uygulanır.
Karşılıksız çıkan çekin tutarı alacak olarak geri döner (128 Şüpheli Ticari Alacaklar) ama karşılık için yalnız ödememe şerhi yetmez: dava ya da icra takibi gerekir (madde 323). Küçük tutarlı alacaklarda protesto ve yazılı istem yeterli sayılır. Çek bedelinin bir kısmı bankaca ödenmişse yalnız kalan kısım şüphelidir.
Yanlış yapılan kayıt
- 100Kasa150.000 TL
- 120Alıcılar150.000 TL
Neden yanlış: Tahsil edilmemiş bir tutar nakit görünür: kasa şişer, kasa fazlası incelemede ortağa kullandırılmış para sayılıp adat faizi ve örtülü kazanç tarhiyatına yol açar. Çek karşılıksız çıkınca da alacağın izi kaybolur.
Bu şema şu soruların cevabı
- Müşteriden alınan çek nasıl kaydedilir
- 101 alınan çekler hesabı ne zaman çalışır
- Çek tahsile verilince ne kaydedilir
- Ciro edilen çek nasıl çıkarılır
- Karşılıksız çıkan çek ne yapılır
- Alacak senedi ile çek aynı hesapta mı izlenir
- Vadesi geçen senet nereye aktarılır