YayıneviEğitimMarket

Çekilişle müşteriye verilen hediye (araç, ev, eşya)

Alış, satış ve maliyetSatışı artırmak için düzenlenen çekilişte dağıtılacak hediye satın alındığında ve kazanana teslim edildiğinde

Olay

Alışveriş merkezi, belirli tutarda alışveriş yapan müşteriler arasında çekiliş düzenlemek için 1.500.000 TL + KDV'ye araç aldı. Araç çekilişle kazanana teslim edildi ve trafikte doğrudan kazanan adına tescil edildi.

Muhasebe kaydı

  1. Aracın alınması — kullanılmak için değil dağıtılmak için: stokta izlenir
    Borç
    • 157Diğer Stoklar1.500.000 TL — dağıtılacak hediye
    • 191İndirilecek KDV300.000 TL
    Alacak
    • 320Satıcılar1.800.000 TL
  2. Çekiliş ve teslim — promosyon, KDV hesaplanmaz
    Borç
    • 760Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri1.500.000 TL
    Alacak
    • 157Diğer Stoklar1.500.000 TL
  3. İstisna haddini aşan kısım üzerinden tevkifat — kazanandan tahsil edilir
    Borç
    • 136Diğer Çeşitli Alacaklartevkifat tutarı
    Alacak
    • 360Ödenecek Vergi ve Fonlartevkifat tutarı

Dikkat

Araç DEMİRBAŞ DEĞİLDİR: işletmede kullanılmak için değil dağıtılmak için alınmıştır, stokta izlenir ve teslimde pazarlama gideri olur; taşıtlar hesabına alıp amortisman ayırmak hem binek otomobil gider kısıtlamasını hem de olmayan bir duran varlığı kayda sokar. KDV'de ayrım şudur: KENDİ müşterine, kendi satışını artırmak için verilen promosyon hediyesinin tesliminde KDV hesaplanmaz; sponsordan alıp dağıtmak ya da başkası adına organizasyon yapmak teslimdir, KDV'lidir. Ayrıca ayni ikramiye veraset ve intikal vergisi tevkifatı doğurur: vergi kazananın vergisidir, şirket üstlenirse kanunen kabul edilmeyen giderdir.

Vergisel değerlendirme

İşletmeden çekilen ve bedelsiz yapılan teslimler kural olarak teslim sayılır ve matrah emsal bedeldir (3065 sayılı Kanun madde 3 ve 27). Ancak satışı artırmak amacıyla müşteriye verilen promosyon ürünleri bu kuralın dışındadır: idare, alışveriş yapan müşterilere çekilişle verilen promosyon niteliğindeki hediyelerin tesliminde KDV hesaplanmayacağını, bu teslimler nedeniyle yüklenilen KDV'nin indirilebileceğini söylüyor. Buna karşılık organizasyonu üstlenen firmanın sponsordan alıp katılımcılara dağıttığı araç ve evde her iki teslim de KDV'ye tabidir; orada yüklenilen KDV yine indirilir. Araç işletmenin kendi faaliyetinde kullanılmadığından binek otomobile ait indirim yasağı ve gider kısıtlaması bu kayıtta doğmaz (madde 30); tescil kazanan adına yapılırsa motorlu taşıtlar vergisi de şirkete gelmez.

Çekiliş, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan bir pazarlama harcamasıdır; hediyenin maliyet bedeli teslim edildiği dönemde gider yazılır (193 sayılı Kanun madde 40). Ayni ikramiye kazanan yönünden ivazsız intikaldir: idare, çekilişi düzenleyenin fatura değerinin istisna haddini aşan kısmı üzerinden tevkifat yapmasını, yarışmanın düzenlendiği tarihi izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar beyan edip ödemesini istiyor; istisna haddi ve oran yıllara göre değiştiğinden ilgili yılın tutarı esas alınır. Tevkifat kazananın vergisidir ve ondan tahsil edilir; şirketin üstlenmesi halinde başkasının vergisi olduğundan kanunen kabul edilmeyen giderdir (5520 sayılı Kanun madde 11).

Yanlış yapılan kayıt

Aracı taşıtlar hesabına alıp amortisman ayırmak
Borç
  • 254Taşıtlar1.500.000 TL
  • 191İndirilecek KDV300.000 TL
Alacak
  • 320Satıcılar1.800.000 TL

Neden yanlış: Araç işletmede kullanılmayacak, dağıtılacak: duran varlık değil stoktur. Aktifleştirilince hiç kullanılmayan bir taşıta amortisman ayrılır, binek otomobil kısıtlaması tartışması açılır ve teslim edildiğinde çıkış kaydı yapılmadığı için envanterde olmayan bir araç kalır.

Bu şema şu soruların cevabı

  • Çekilişle hediye etmek üzere alınan araç hangi hesaba işlenir
  • Çekilişle verilen hediyenin tesliminde KDV hesaplanır mı
  • Çekiliş hediyesi için yüklenilen KDV indirilir mi
  • Çekilişle verilen araçta veraset ve intikal vergisi tevkifatı var mı
  • Çekiliş tevkifatı ne zaman beyan edilip ödenir
  • Çekiliş için alınan araç demirbaş olarak aktifleştirilir mi
  • Çekiliş gideri pazarlama gideri olarak indirilir mi
  • Sponsordan alınıp çekilişle dağıtılan araçta KDV nasıl olur

Şema bizim düzenlememiz, dayanak resmî metin. Hesap planı ve madde metinleri kaynağından gelir; kaydın hangi hesaplara işleneceği ise yaygın uygulamadır ve işletmenizin hesap planına göre değişebilir. Yukarıdaki maddelerin bugünkü hâlini Mevzuat AI'da, aynı konuda idarenin ne dediğini Özelge AI'da görebilirsiniz.

← Bütün kayıt şemaları