Üyelik / Fiyatlar

Özel esaslardaki mükelleften alışta ödemenin tevsiki

KDVOlumsuz tespit nedeniyle özel esaslara alınmış bir mükelleften mal ya da hizmet alındığında

Olay

Şirket, sonradan olumsuz tespit nedeniyle özel esaslara alınan bir tedarikçiden 500.000 TL + KDV mal aldı. Bedeli aralarındaki cari hesaptan mahsup ederek kapattı; iade talebi genel esaslara göre yerine getirilmedi.

Muhasebe kaydı

  1. Alış faturası — KDV indirilir
    Borç
    • 153Ticari Mallar500.000 TL
    • 191İndirilecek KDV100.000 TL
    Alacak
    • 320Satıcılar600.000 TL
  2. Ödeme — bankadan, doğrudan satıcının hesabına
    Borç
    • 320Satıcılar600.000 TL
    Alacak
    • 102Bankalar600.000 TL
  3. İndirim reddedilirse — KDV'nin gidere alınması ve düzeltme
    Borç
    • 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar100.000 TL — KKEG
    Alacak
    • 191İndirilecek KDV100.000 TL

Dikkat

Ödemenin yapılmış olması yetmez; NASIL yapıldığı belirler: bedel bankacılık sistemi içinde ve DOĞRUDAN satıcının hesabına gitmelidir. Cari hesap mahsubu, takas ya da aracı bir firmaya ödeme, idareye göre tevsik edici ödeme değildir; alıcı özel esaslardan çıkamaz ve iade talebi genel esaslara göre yerine getirilmez. Ödemenin çekle yapılması halinde çekin satıcı adına düzenlenmiş ve ciro edilmemiş olması aranır.

Vergisel değerlendirme

KDV indirimi, fatura ve benzeri vesikalarda ayrıca gösterilen vergiyle ve belgenin kanuni deftere kaydedilmesiyle sınırlıdır (3065 sayılı Kanun madde 29 ve 34). Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma fiiliyle ilgisi bulunan mükelleflerden alım yapanlar, işlem bedeli üzerinden hesaplanan vergiyle sınırlı olmak üzere müteselsilen sorumludur; ödemenin bankacılık sistemi içinde yapılması sorumluluğu kaldırır (213 sayılı Kanun madde 11 ve mükerrer madde 257).

İdare, aradaki cari hesaptan mahsuplaşma yoluyla yapılan kapatmanın bankacılık sistemi içinde gerçekleşmediğinden tevsik edici ödeme sayılmayacağını; bedelin satıcı yerine üçüncü bir kişinin (örneğin gümrük komisyoncusunun) hesabına ödenmesinin de satıcıya yapılmış ödeme kabul edilmeyeceğini ve iade talebinin genel esaslara göre yerine getirilemeyeceğini söylüyor. İndirimi reddedilen KDV indirilemeyen vergi olarak gider ya da maliyet yazılır (3065 sayılı Kanun madde 58); ancak fiilin sahte belge kullanma olarak tespiti halinde tutar kanunen kabul edilmeyen gider sayılır ve vergi ziyaı cezası doğar.

Yanlış yapılan kayıt

Bedeli cari hesap mahsubuyla kapatıp indirimi sürdürmek
Borç
  • 320Satıcılar600.000 TL
Alacak
  • 120Alıcılar600.000 TL — cari hesap mahsubu

Neden yanlış: Mahsup bankacılık sistemi içinde bir ödeme değildir; müteselsil sorumluluk kalkmaz ve 100.000 TL'lik indirim reddedilir. Tutar bankadan doğrudan satıcıya ödenseydi hem sorumluluk kalkacak hem iade genel esaslara göre yürüyecekti.

Bu şema şu soruların cevabı

  • Özel esaslara alınan mükelleften alışta KDV indirilir mi
  • Ödemenin banka yoluyla yapılması indirimi korur mu
  • Cari hesap mahsubu ödeme sayılır mı
  • Bedeli üçüncü kişiye ödemek tevsik şartını karşılar mı
  • Olumsuz tespit alıcıyı nasıl etkiler
  • İndirimi reddedilen KDV gider yazılır mı
  • Genel esaslara dönmek için ne gerekir
  • Müteselsil sorumluluktan nasıl kurtulunur

Şema bizim düzenlememiz, dayanak resmî metin. Hesap planı ve madde metinleri kaynağından gelir; kaydın hangi hesaplara işleneceği ise yaygın uygulamadır ve işletmenizin hesap planına göre değişebilir. Yukarıdaki maddelerin bugünkü hâlini Mevzuat AI'da, aynı konuda idarenin ne dediğini Özelge AI'da görebilirsiniz.

← Bütün kayıt şemaları