Özel esaslardaki mükelleften alışta ödemenin tevsiki
Olay
Şirket, sonradan olumsuz tespit nedeniyle özel esaslara alınan bir tedarikçiden 500.000 TL + KDV mal aldı. Bedeli aralarındaki cari hesaptan mahsup ederek kapattı; iade talebi genel esaslara göre yerine getirilmedi.
Muhasebe kaydı
- Alış faturası — KDV indirilirBorç
- 153Ticari Mallar500.000 TL
- 191İndirilecek KDV100.000 TL
Alacak- 320Satıcılar600.000 TL
- Ödeme — bankadan, doğrudan satıcının hesabınaBorç
- 320Satıcılar600.000 TL
Alacak- 102Bankalar600.000 TL
- İndirim reddedilirse — KDV'nin gidere alınması ve düzeltmeBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar100.000 TL — KKEG
Alacak- 191İndirilecek KDV100.000 TL
Dikkat
Ödemenin yapılmış olması yetmez; NASIL yapıldığı belirler: bedel bankacılık sistemi içinde ve DOĞRUDAN satıcının hesabına gitmelidir. Cari hesap mahsubu, takas ya da aracı bir firmaya ödeme, idareye göre tevsik edici ödeme değildir; alıcı özel esaslardan çıkamaz ve iade talebi genel esaslara göre yerine getirilmez. Ödemenin çekle yapılması halinde çekin satıcı adına düzenlenmiş ve ciro edilmemiş olması aranır.
Vergisel değerlendirme
KDV indirimi, fatura ve benzeri vesikalarda ayrıca gösterilen vergiyle ve belgenin kanuni deftere kaydedilmesiyle sınırlıdır (3065 sayılı Kanun madde 29 ve 34). Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma fiiliyle ilgisi bulunan mükelleflerden alım yapanlar, işlem bedeli üzerinden hesaplanan vergiyle sınırlı olmak üzere müteselsilen sorumludur; ödemenin bankacılık sistemi içinde yapılması sorumluluğu kaldırır (213 sayılı Kanun madde 11 ve mükerrer madde 257).
İdare, aradaki cari hesaptan mahsuplaşma yoluyla yapılan kapatmanın bankacılık sistemi içinde gerçekleşmediğinden tevsik edici ödeme sayılmayacağını; bedelin satıcı yerine üçüncü bir kişinin (örneğin gümrük komisyoncusunun) hesabına ödenmesinin de satıcıya yapılmış ödeme kabul edilmeyeceğini ve iade talebinin genel esaslara göre yerine getirilemeyeceğini söylüyor. İndirimi reddedilen KDV indirilemeyen vergi olarak gider ya da maliyet yazılır (3065 sayılı Kanun madde 58); ancak fiilin sahte belge kullanma olarak tespiti halinde tutar kanunen kabul edilmeyen gider sayılır ve vergi ziyaı cezası doğar.
Yanlış yapılan kayıt
- 320Satıcılar600.000 TL
- 120Alıcılar600.000 TL — cari hesap mahsubu
Neden yanlış: Mahsup bankacılık sistemi içinde bir ödeme değildir; müteselsil sorumluluk kalkmaz ve 100.000 TL'lik indirim reddedilir. Tutar bankadan doğrudan satıcıya ödenseydi hem sorumluluk kalkacak hem iade genel esaslara göre yürüyecekti.
Dayanağı
- Madde 29 Vergi İndirimi7491 s.K. ile eklendi
- Madde 34 İndirimin Belgelendirilmesi
- Mükerrer Madde 257 Yetki7587 s.K. ile ibare değişti
- Madde 11 Vergi Kesenlerin Sorumluluğu700 s.K. ile ibare değişti
- Madde 58 Verginin Gider Kaydedilemeyeceği7524 s.K. ile fıkra eklendi
- Cari hesaptan mahsuplaşma şeklindeki ödeme, bankacılık sistemi içinde yapılmadığından tevsik edici ödeme sayılmaz2012-04-16 · B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.32-1370
- Bedelin üçüncü kişi (gümrük komisyoncusu) adına ödenmesi de satıcıya yapılmış ödeme sayılmaz2011-09-08 · B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.04-1523
Bu şema şu soruların cevabı
- Özel esaslara alınan mükelleften alışta KDV indirilir mi
- Ödemenin banka yoluyla yapılması indirimi korur mu
- Cari hesap mahsubu ödeme sayılır mı
- Bedeli üçüncü kişiye ödemek tevsik şartını karşılar mı
- Olumsuz tespit alıcıyı nasıl etkiler
- İndirimi reddedilen KDV gider yazılır mı
- Genel esaslara dönmek için ne gerekir
- Müteselsil sorumluluktan nasıl kurtulunur