Ticari mal alışı
Olay
Toptancıdan 500.000 TL + %20 KDV tutarında ticari mal alındı; nakliyeci 20.000 TL + KDV'lik ayrı fatura kesti. Ödeme 30 gün vadeli.
Muhasebe kaydı
- Alış faturasıBorç
- 153Ticari Mallarmaliyet bedeli
- 191İndirilecek KDV
Alacak- 320Satıcılarveya 100/102
Dikkat
Emtia MALİYET BEDELİYLE değerlenir: nakliye, sigorta, gümrük ve alışa ait diğer giderler 153'e girer, ayrıca gider yazılmaz. Alış iskontosu maliyeti düşürür — 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar'a gelir yazmak stok maliyetini olduğundan yüksek bırakır.
Vergisel değerlendirme
Emtia maliyet bedeliyle değerlenir: alış bedeline nakliye, sigorta, gümrük ve alışa bağlı öteki giderler eklenir (213 sayılı Kanun madde 274 ve 262). Nakliye 153'e girer, satılınca maliyet olarak gidere döner; satılmamış malın nakliyesi gider yazılamaz.
Alış KDV'si indirilir (3065 sayılı Kanun madde 29); indirim hakkı, faturanın deftere kaydedildiği takvim yılını izleyen yılın sonuna kadar kullanılabilir. Alış iskontosu maliyeti düşürür, gelir yazılmaz. Mal işletmeye girene kadar oluşan vade farkı ve kur farkı maliyete eklenir; sonrası isteğe bağlıdır.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderlerinakliye 20.000 TL
- 191İndirilecek KDV4.000 TL
- 320Satıcılar24.000 TL
Neden yanlış: Nakliye maliyetin parçasıdır; gider yazılınca satılmamış malın nakliyesi de o dönemin matrahından düşer ve stok olduğundan düşük görünür. İnceleme dönem sonu stoka isabet eden kısmı matraha ekler.
Dayanağı
- Madde 274 Emtia5024 s.K. ile değiştirildi
- Madde 29 Vergi İndirimi7491 s.K. ile eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Mal alışı nasıl kaydedilir
- 153 ticari mallar hesabına ne yazılır
- Nakliye gideri maliyete girer mi
- Alış iskontosu nereye kaydedilir
- Emtia hangi bedelle kayda alınır
- Alışta ödenen sigorta ve gümrük nereye yazılır
- Satıcıdan alınan indirim nasıl işlenir
- Stok maliyetine neler girer