Dönem sonu kâr/zarar devri
Olay
Yıl sonu: gelir hesapları 20.000.000 TL, gider hesapları 15.000.000 TL; dönem kârı 5.000.000 TL, vergi karşılığı 1.300.000 TL, dönem net kârı 3.700.000 TL.
Muhasebe kaydı
- Sonuç hesaplarının toplanmasıBorç
- 600Yurtiçi Satışlarve diğer gelir hesapları
Alacak- 690Dönem Kârı veya Zararı
- Vergi karşılığının düşülmesi ve devirBorç
- 690Dönem Kârı veya Zararı
Alacak- 691Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
- 692Dönem Net Kârı veya Zararı
- Net kârın bilançoya alınmasıBorç
- 692Dönem Net Kârı veya Zararı
Alacak- 590Dönem Net Kârı
Dikkat
692'yi 590'a devretmeden bilanço düzenlenirse öz kaynak dönem kârını göstermez. Zarar halinde aynı zincir 591 Dönem Net Zararı'na çalışır — eksi bakiyeyi 590'da bırakmak yaygın hatadır.
Vergisel değerlendirme
Hesap dönemi sonunda gelir ve gider hesapları 690'da toplanır, vergi karşılığı düşülür ve dönem net kârı 590'a devredilir; bilanço ve gelir tablosu bu kapanışla çıkar (213 sayılı Kanun madde 192; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği). Zarar hâlinde aynı zincir 591 Dönem Net Zararı'na çalışır.
Kapanış vergi matrahını değiştirmez ama beyanname ekindeki mali tabloların kaynağıdır; e-defter tutanlar için kapanış beratı yasal süresinde yüklenmelidir. Ertesi yıl açılışında 590 bakiyesi 570 Geçmiş Yıllar Kârları'na taşınır; genel kurul kârı dağıtırken önce yasal yedek ayrılır. Net kâr, vergi karşılığı SONRASI tutardır.
Yanlış yapılan kayıt
- 690Dönem Kârı veya Zararı5.000.000 TL
- 590Dönem Net Kârı5.000.000 TL
Neden yanlış: 691/370 kaydı yapılmayınca 1.300.000 TL'lik vergi borcu bilançoda görünmez, öz kaynak o kadar şişer ve genel kurul olmayan bir kârı dağıtabilir. Beyannamedeki vergi ile mali tablo uyuşmaz.
Bu şema şu soruların cevabı
- Dönem sonu kapanış kaydı nasıl yapılır
- 690 691 692 hesaplar nasıl çalışır
- Dönem net kârı hangi hesaba devredilir
- Gelir ve gider hesapları nasıl kapatılır
- 690 hesabın bakiyesi nereye aktarılır
- Zarar halinde hangi hesap çalışır
- Kapanış kaydı olmadan bilanço düzenlenebilir mi