Envanter ve fire
Olay
Yıl sonu sayımında kayıtlı 1.000 kg çelik yerine 985 kg bulundu: 15 kg (30.000 TL) eksik. Sektörün teamül fire oranı %2, yani 20 kg'a kadar fire normal.
Muhasebe kaydı
- Sayım noksanıBorç
- 197Sayım ve Tesellüm Noksanları
Alacak- 153Ticari Mallar
- Normal fire — maliyete alınmasıBorç
- 621Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)
Alacak- 197Sayım ve Tesellüm Noksanları
Dikkat
NORMAL FİRE zayi değildir: ilgili malın maliyetine girer ve indirilen vergi iptal edilmez. Fireyi aşan kayıp ise zayi sayılır, gideri kabul edilmez ve vergi düzeltilir. Ayrımı yapan ölçü, sektörün TEAMÜL ORANLARIDIR.
Vergisel değerlendirme
Envanter fiili sayımla çıkarılır (213 sayılı Kanun madde 186). Sektör teamülü ya da oda fire oranları içinde kalan kayıp NORMAL FİREDİR: zayi değildir, ilgili malın maliyetine girer ve alış KDV'si düzeltilmez. Olaydaki 15 kg teamül sınırının altındadır.
Fireyi aşan kısım zayi olan maldır: KDV'si indirimden çıkarılır (3065 sayılı Kanun madde 30) ve maliyeti kanunen kabul edilmeyen giderdir. İzah edilemeyen büyük noksanlar kayıt dışı satış karinesi doğurur: hasılat ve KDV cezalı eklenir. Sayım FAZLASI ise belgesiz alış şüphesi uyandırır; gelir yazılıp izah edilmelidir.
Yanlış yapılan kayıt
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar30.000 TL
- 153Ticari Mallar30.000 TL
- 191İndirilecek KDV6.000 TL — indirim iptali
Neden yanlış: Normal fire zayi değildir: KDV düzeltilmez, tutar maliyete girer ve gider olarak kabul edilir. Bu kayıtla 6.000 TL KDV fazladan ödenir, 30.000 TL de kanunen kabul edilmeyen gider sayılıp matraha eklenir; vergi iki yönden fazla çıkar.
Dayanağı
- Madde 186 Envanter Çıkarmak
- Madde 274 Emtia5024 s.K. ile değiştirildi
Bu şema şu soruların cevabı
- Sayımda eksik çıkan stok nasıl kaydedilir
- Fire oranı neye göre belirlenir
- Normal fire ile zayi arasındaki fark ne
- Sayım fazlası stok nereye yazılır
- Envanter ne zaman çıkarılır
- Fire için belge gerekir mi
- Fireye giren malın vergisi düzeltilir mi