Yenileme fonu
Olay
Kamyon satışından 150.000 TL kâr doğdu; yönetim yeni kamyon alma kararı aldı ve kârı yenileme fonuna aldı. Ertesi yıl 1.200.000 TL'ye yeni kamyon alındı (amortisman %20: 240.000 TL).
Muhasebe kaydı
- Satış kârının fona alınmasıBorç
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar
Alacak- 549Özel FonlarYenileme fonu
Dikkat
Fon ÜÇ YIL içinde yeni alınan varlığın amortismanına mahsup edilir; süre dolduğunda kalan tutar o dönemin kârına eklenir. Yenileme NİYETİNİN varlığı şart — yenilenmeyecek bir varlığın kârı fona alınamaz.
Vergisel değerlendirme
Satılan duran varlığın yenilenmesi işin gereği ya da yönetim kararıyla kesinse satış kârı pasifte geçici bir hesapta (549) tutulur; satışı izleyen üçüncü takvim yılının sonuna kadar yeni varlığın amortismanına mahsup edilir, süre dolunca kalan tutar o yılın kârına eklenir (213 sayılı Kanun madde 328).
Fon yeni varlığın amortismanını KARŞILAR: yeni kamyonun 240.000 TL'lik amortismanının 150.000 TL'si fondan (549/257), kalan 90.000 TL'si giderden (770/257) ayrılır. Aynı türden varlık alınmalıdır; fon başka amaçla kullanılır ya da işletme devredilirse o yıl kazanca eklenir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri240.000 TL
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)240.000 TL
Neden yanlış: Fondaki 150.000 TL amortismana mahsup edilmeliydi; tam gider yazılınca satış kârı hem fonda vergisiz bekler hem amortisman olarak matrahtan düşer, yani aynı tutar iki kez indirilir. Üçüncü yıl sonunda fon kâra eklenmezse fark cezalı istenir.
Dayanağı
- Madde 328 Amortismana Tabi Malların Satılması7338 s.K. ile fıkra değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Yenileme fonu nasıl kaydedilir
- Sabit kıymet satış kârını vergilemeyi erteleyebilir miyim
- Yenileme fonu kaç yıl tutulur
- Yenileme fonu süresi dolarsa ne olur
- Satış kârının vergisi ertelenebilir mi
- Fon hangi hesapta izlenir
- Süre dolunca kalan tutar ne olur
- Yenileme niyeti olmadan fon ayrılır mı