Şahıs işletmesinin limited ya da anonim şirkete devri

Tasfiye, birleşme ve devirBilanço esasına göre defter tutan şahıs işletmesi bütün halinde bir limited ya da anonim şirkete devredildiğinde

Olay

Bilanço esasında defter tutan tüccar işletmesini bütün aktif ve pasifiyle yeni kurduğu limited şirkete devretti; bilançoda 1.200.000 TL stok, 600.000 TL demirbaş, 400.000 TL alacak ve 700.000 TL satıcı borcu vardı. Karşılığında şirketin tamamına sahip oldu.

Muhasebe kaydı

  1. Şirket defterinde açılış — işletmenin bilançosu kayıtlı değerle, karşılığı sermaye
    Borç
    • 153Ticari Mallar1.200.000 TL
    • 255Demirbaşlar600.000 TL
    • 120Alıcılar400.000 TL
    Alacak
    • 320Satıcılar700.000 TL
    • 500Sermaye1.500.000 TL — ayni sermaye

Dikkat

Vergisiz devrin ilk şartı BİLANÇO ESASIDIR: işletme hesabı esasında defter tutan işletmenin devri bu kapsama girmez, o zaman devir olağan bir satıştır ve bütün varlıklar için KDV'li fatura kesilir. Bilanço esasında bile devir bütün aktif ve pasifiyle, kayıtlı değerle olmalı ve sahip, devralan şirketten hisse almalıdır. Devreden KDV'nin şirkete geçişi vergi incelemesine bağlıdır.

Vergisel değerlendirme

Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde mirasçılara ya da kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi işletmenin bilançosunun bütün halinde bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle devrolunması halinde, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve işletme sahibinin şirketten devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermaye kadar hisse alması şartıyla değer artışı kazancı hesaplanmaz (193 sayılı Kanun madde 81). Kayıtlı değerin üzerinde bir bedelle devir ya da hisse alınmaması bu korumayı düşürür.

Bu madde kapsamındaki devirler KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17). İdare, işletme hesabı esasında defter tutan ferdi işletmenin devrinin madde kapsamına girmediğini, şirkete düzenlenecek faturada bütün mal ve hakların bedeli, bedel yoksa emsal bedeli üzerinden KDV hesaplanacağını (madde 27), şirketin bu KDV'yi indireceğini söylüyor. 2024 Ağustos'tan itibaren faaliyeti bırakan işletmenin devreden KDV'si yeni şirkette ancak vergi incelemesi sonucuna göre indirilir.

Yanlış yapılan kayıt

Bilanço esasındaki işletmenin varlıklarını şirkete KDV'li faturayla satmak
Borç
  • 120Alıcılar2.640.000 TL — şirket
Alacak
  • 600Yurtiçi Satışlar2.200.000 TL
  • 391Hesaplanan KDV440.000 TL

Neden yanlış: Şartlar sağlanıyorsa devir vergisizdir; fatura kesip KDV hesaplamak hem yersiz vergi doğurur hem işletme sahibinde satış kârı yaratır. Şirket KDV'yi indirse de işletme sahibi ödediği vergiyi geri alamaz; işlem olağan satış olarak vergilendirilir.

Bu şema şu soruların cevabı

  • Şahıs işletmesi şirkete devredilince vergi çıkar mı
  • Ferdi işletmenin devrinde KDV hesaplanır mı
  • İşletme hesabı esasındaki işletme vergisiz devredilebilir mi
  • Şahıs işletmesinin devrinde bilanço hangi değerle geçer
  • Devirde işletme sahibi şirketten hisse almak zorunda mı
  • Şahıs işletmesinin devreden KDV'si şirkete geçer mi
  • Şahıs işletmesinin stokları şirkete nasıl aktarılır

Şema bizim düzenlememiz, dayanak resmî metin. Hesap planı ve madde metinleri kaynağından gelir; kaydın hangi hesaplara işleneceği ise yaygın uygulamadır ve işletmenizin hesap planına göre değişebilir. Yukarıdaki maddelerin bugünkü hâlini Mevzuat AI'da, aynı konuda idarenin ne dediğini Özelge AI'da görebilirsiniz.

← Bütün kayıt şemaları