Şahıs işletmesinin limited ya da anonim şirkete devri
Olay
Bilanço esasında defter tutan tüccar işletmesini bütün aktif ve pasifiyle yeni kurduğu limited şirkete devretti; bilançoda 1.200.000 TL stok, 600.000 TL demirbaş, 400.000 TL alacak ve 700.000 TL satıcı borcu vardı. Karşılığında şirketin tamamına sahip oldu.
Muhasebe kaydı
- Şirket defterinde açılış — işletmenin bilançosu kayıtlı değerle, karşılığı sermayeBorç
- 153Ticari Mallar1.200.000 TL
- 255Demirbaşlar600.000 TL
- 120Alıcılar400.000 TL
Alacak- 320Satıcılar700.000 TL
- 500Sermaye1.500.000 TL — ayni sermaye
Dikkat
Vergisiz devrin ilk şartı BİLANÇO ESASIDIR: işletme hesabı esasında defter tutan işletmenin devri bu kapsama girmez, o zaman devir olağan bir satıştır ve bütün varlıklar için KDV'li fatura kesilir. Bilanço esasında bile devir bütün aktif ve pasifiyle, kayıtlı değerle olmalı ve sahip, devralan şirketten hisse almalıdır. Devreden KDV'nin şirkete geçişi vergi incelemesine bağlıdır.
Vergisel değerlendirme
Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde mirasçılara ya da kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi işletmenin bilançosunun bütün halinde bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle devrolunması halinde, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve işletme sahibinin şirketten devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermaye kadar hisse alması şartıyla değer artışı kazancı hesaplanmaz (193 sayılı Kanun madde 81). Kayıtlı değerin üzerinde bir bedelle devir ya da hisse alınmaması bu korumayı düşürür.
Bu madde kapsamındaki devirler KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17). İdare, işletme hesabı esasında defter tutan ferdi işletmenin devrinin madde kapsamına girmediğini, şirkete düzenlenecek faturada bütün mal ve hakların bedeli, bedel yoksa emsal bedeli üzerinden KDV hesaplanacağını (madde 27), şirketin bu KDV'yi indireceğini söylüyor. 2024 Ağustos'tan itibaren faaliyeti bırakan işletmenin devreden KDV'si yeni şirkette ancak vergi incelemesi sonucuna göre indirilir.
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar2.640.000 TL — şirket
- 600Yurtiçi Satışlar2.200.000 TL
- 391Hesaplanan KDV440.000 TL
Neden yanlış: Şartlar sağlanıyorsa devir vergisizdir; fatura kesip KDV hesaplamak hem yersiz vergi doğurur hem işletme sahibinde satış kârı yaratır. Şirket KDV'yi indirse de işletme sahibi ödediği vergiyi geri alamaz; işlem olağan satış olarak vergilendirilir.
Dayanağı
- Madde 81 Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları4783 s.K. ile madde değişti
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 27 Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti
- İşletme hesabı esasındaki ferdi işletmenin devri 81'inci madde kapsamına girmez; şirkete kesilen faturada KDV hesaplanır2025-12-18 · 43735382-130[KDV:13-1]-64962
Bu şema şu soruların cevabı
- Şahıs işletmesi şirkete devredilince vergi çıkar mı
- Ferdi işletmenin devrinde KDV hesaplanır mı
- İşletme hesabı esasındaki işletme vergisiz devredilebilir mi
- Şahıs işletmesinin devrinde bilanço hangi değerle geçer
- Devirde işletme sahibi şirketten hisse almak zorunda mı
- Şahıs işletmesinin devreden KDV'si şirkete geçer mi
- Şahıs işletmesinin stokları şirkete nasıl aktarılır