Kısmi bölünme (üretim işletmesinin devri)
Olay
Şirket alüminyum üretim işletmesini, fabrika binası ve işletmeye ait stok ve borçlarıyla birlikte, kayıtlı net değeri 8.000.000 TL üzerinden yeni kurulan bir anonim şirkete ayni sermaye olarak koydu; karşılığında aldığı hisseleri sermaye azaltımıyla ortaklarına verdi.
Muhasebe kaydı
- Üretim işletmesinin kayıtlı değerle devri — karşılığında hisseBorç
- 242İştirakler8.000.000 TL — alınan hisseler
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)3.000.000 TL — birikmiş amortisman
Alacak- 253Tesis, Makine ve Cihazlar9.000.000 TL
- 150İlk Madde ve Malzeme2.000.000 TL
- Hisselerin ortaklara verilmesi — sermaye azaltımı yoluylaBorç
- 500Sermaye8.000.000 TL
Alacak- 242İştirakler8.000.000 TL
Dikkat
TAŞINMAZ tek başına artık kısmi bölünmeye konu EDİLEMEZ: 2024'ten itibaren yalnız iştirak hisseleri ile üretim ve hizmet işletmeleri bölünebilir; işletmeyle fiziki ya da teknik bütünlük taşıyan taşınmaz işletmeyle birlikte gider. Devir KAYITLI DEĞERLE yapılır; değer artışı hesaplanmaz, kâr doğmaz. İşletmenin faaliyeti için gerekli aktif ve pasifin TAMAMI devredilmelidir.
Vergisel değerlendirme
Tam mükellef bir sermaye şirketinin bilançosundaki iştirak hisseleri ile üretim ve hizmet işletmelerinin, kayıtlı değerleri üzerinden ayni sermaye olarak mevcut ya da yeni kurulacak bir sermaye şirketine devri kısmi bölünmedir; karşılığında alınan hisseler devreden şirkette kalabilir ya da ortaklarına verilebilir (5520 sayılı Kanun madde 19). Bölünmeden doğan kârlar hesaplanmaz ve vergilendirilmez (madde 20); devralan şirket, devraldığı kıymetleri kayıtlı değerle alır ve amortismana kaldığı yerden devam eder.
Kanun kapsamındaki bölünme işlemleri KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17); devredilen işletmeye ait devreden KDV, devralan şirkete mükerrer indirime yol açmayacak şekilde ve vergi incelemesi sonucuna göre geçer. İdare, üretim işletmesinin faaliyetin devamı için gerekli aktif ve pasif kalemlerin tümüyle ve işletmeden ayrılması mümkün olmayan fabrika binasıyla birlikte devrini kabul ediyor. Hisselerin ortaklara verilmesi için yapılan sermaye azaltımı, bölünme kapsamında olduğundan kâr dağıtımı sayılmaz.
Yanlış yapılan kayıt
- 242İştirakler15.000.000 TL — rayiç
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)3.000.000 TL
- 253Tesis, Makine ve Cihazlar9.000.000 TL
- 150İlk Madde ve Malzeme2.000.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar7.000.000 TL — değer artışı
Neden yanlış: Kısmi bölünme kayıtlı değer şartına bağlıdır; rayiç değerle devir bölünme sayılmaz, olağan bir satışa dönüşür: 7.000.000 TL kurumlar vergisine, teslim KDV'ye tabi olur ve istisnalar düşer. Vergisiz devir istenen işlem cezalı tarhiyatla sonuçlanır.
Dayanağı
- Madde 19 Devir, bölünme ve hisse değişimi7456 s.K. ile ibare değişti
- Madde 20 Devir, bölünme ve hisse değişimi hallerinde vergilendirme
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Üretim işletmesi, işletme bütünlüğü korunarak ve ayrılmaz fabrika binasıyla birlikte kısmi bölünmeye konu edilebilir2024-07-12 · 63611781-125.19[KVK.ÖZLG.2023/3]-39728
Bu şema şu soruların cevabı
- Kısmi bölünme nasıl kaydedilir
- Kısmi bölünmede vergi doğar mı
- Kısmi bölünmede KDV hesaplanır mı
- Taşınmaz tek başına kısmi bölünmeye konu edilebilir mi
- Kısmi bölünmede alınan hisseler kime verilir
- Üretim işletmesiyle birlikte fabrika binası devredilir mi
- Kısmi bölünmede devreden KDV ne olur
- Kısmi bölünmede varlıklar hangi değerle devredilir