Fevkalade amortisman
Olay
Kayıtlı değeri 2.000.000 TL, birikmiş amortismanı 800.000 TL olan fabrika makinesi selde kullanılamaz hale geldi. Şirket Bakanlığa başvurdu, fevkalade amortisman nispeti alındı.
Muhasebe kaydı
- Değerini yitiren varlığın çıkarılmasıBorç
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)birikmiş tutar
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlarkalan net değer
Alacak- 253Tesis, Makine ve Cihazlarveya 254
Dikkat
Fevkalade amortisman MALİYE BAKANLIĞINCA belirlenen nispetlere göre ve talep üzerine uygulanır; işletmenin kendi takdiriyle varlığı sıfırlaması kanunen kabul edilmeyen giderdir.
Vergisel değerlendirme
Yangın, deprem, su basması gibi afetlerle, yeni icatlar yüzünden ya da cebri çalışmayla değerini yitiren varlıklara mükellefin BAŞVURUSU üzerine Bakanlıkça belirlenen nispette fevkalade amortisman uygulanır (213 sayılı Kanun madde 317). Başvuru ve nispet olmadan işletmenin kendi takdiriyle yazdığı tutar kanunen kabul edilmeyen giderdir.
Sigorta tazminatı alınırsa tazminat ile zarar arasındaki fark kâr ya da zarardır; yenileme amacıyla fonda tutulabilir (madde 329). KDV yönünden faydalı ömrünü tamamlamamış duran varlığın zayi olmasında, kullanılan süreye isabet eden KDV indirimde kalır, kalan kısım düzeltilir; faydalı ömrünü tamamlamışsa düzeltme yoktur (3065 sayılı Kanun madde 30).
Yanlış yapılan kayıt
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar1.200.000 TL
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)800.000 TL
- 253Tesis, Makine ve Cihazlar2.000.000 TL
Neden yanlış: Fevkalade amortisman talebe bağlı ve Bakanlık nispetiyle sınırlıdır; nispetsiz yazılan 1.200.000 TL kanunen kabul edilmeyen giderdir. KDV düzeltmesi de yapılmadığından ikinci bir fark doğar.
Bu şema şu soruların cevabı
- Yanan makine için ne kaydedilir
- Kullanılamaz hale gelen demirbaş nasıl çıkarılır
- Fevkalade amortisman için izin gerekir mi
- Hurdaya ayrılan sabit kıymet nasıl kaydedilir
- Teknik olarak eskiyen makineye ek gider yazılır mı
- 689 hesap duran varlıkta ne zaman çalışır
- Deprem zararı hangi dönemde gider yazılır