Kıymeti düşen mamulün değerlemesi

Üretim ve maliyetMamul bozulma, modası geçme ya da hasar nedeniyle maliyetinin altına düştüğünde

Olay

Tekstil üreticisinin maliyeti 1.000.000 TL olan geçen sezon koleksiyonu satılamadı; takdir komisyonu emsal bedeli 600.000 TL olarak belirledi. Ürünler sonraki yıl 600.000 TL + KDV'ye satıldı.

Muhasebe kaydı

Takdir komisyonu kararı — emsal bedele indirme, karşılık gider
Borç
- 654Karşılık Giderleri400.000 TL
Alacak
- 158Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)400.000 TL
Malın emsal bedelin üzerinde satışı — karşılık iptali
Borç
- 102Bankalar720.000 TL
- 158Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)400.000 TL
- 620Satılan Mamuller Maliyeti (-)1.000.000 TL
Alacak
- 600Yurtiçi Satışlar600.000 TL
- 391Hesaplanan KDV120.000 TL
- 152Mamuller1.000.000 TL
- 644Konusu Kalmayan Karşılıklar400.000 TL

Dikkat

Değer düşüklüğünün vergi yönünden gider olması TAKDİR KOMİSYONU KARARINA bağlıdır: emsal bedel komisyonca belirlenmeden ayrılan karşılık kanunen kabul edilmeyen giderdir. Komisyon kararı yoksa değer düşüklüğü ancak mal fiilen satıldığında zarar olarak gerçekleşir. Kıymet düşüklüğü zayi değildir; KDV düzeltilmez. Mal düşük bedelle satılırsa KDV o bedel üzerinden hesaplanır.

Vergisel değerlendirme

Yangın, deprem, bozulma, çürüme, kırılma ya da modanın değişmesi gibi nedenlerle iktisadi kıymetinde önemli azalma olan mallar emsal bedeliyle değerlenir (213 sayılı Kanun madde 278); emsal bedel, ortalama fiyat ya da maliyet esasıyla bulunamıyorsa takdir komisyonunca belirlenir (madde 267). Maliyet ile emsal bedel arasındaki fark komisyon kararının alındığı yılda gider yazılır; karar sonraki yıla sarkarsa gider de sarkar.

Kıymeti düşen mal zayi olmamıştır; işletmede durmakta ve satılabilmektedir, bu yüzden yüklenilen KDV düzeltilmez (3065 sayılı Kanun madde 30). Mal düşük bedelle satıldığında KDV gerçek satış bedeli üzerinden hesaplanır; emsal bedelin üzerinde satış olursa ayrılan karşılık kadar gelir yazılır. Komisyona başvurmadan yapılan indirim inceleme tarafından reddedilir.

Yanlış yapılan kayıt

Komisyon kararı olmadan tahmini değer düşüklüğü yazmak

Borç

654Karşılık Giderleri400.000 TL — tahmini

Alacak

158Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)400.000 TL

Neden yanlış: Emsal bedeli belirleme yetkisi takdir komisyonundadır; işletmenin kendi tahmini vergi yönünden gider olamaz. Karşılık kanunen kabul edilmeyen gider sayılır, matrah 400.000 TL eksik beyan edilmiş olur.

Dayanağı

Madde 278 Kıymeti Düşen Mallar
Madde 267 Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti700 s.K. ile ibare değişti
Madde 30 İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi7524 s.K. ile bent eklendi

Bu konunun bütün dayanaklarını dizelim →

Bu şema şu soruların cevabı

Kıymeti düşen mal nasıl değerlenir
Emsal bedel için takdir komisyonu şart mı
Değeri düşen stok için karşılık gider yazılır mı
Modası geçen ürün maliyetinin altında satılabilir mi
Kıymet düşüklüğünde KDV düzeltilir mi
Takdir komisyonu kararı olmadan değer düşüklüğü gider olur mu
Değeri düşen malın satışında zarar yazılır mı