Şüpheli alacak karşılığı ayrılması
Olay
Müşteriye kesilen 100.000 TL + KDV'lik (toplam 120.000 TL) fatura vadesinde ödenmedi. Alacak teminatsız; Kasım 2026'da icra takibi başlatıldı.
Muhasebe kaydı
- Alacağın şüpheli hale gelmesiBorç
- 128Şüpheli Ticari Alacaklar120.000 TL — KDV dahil
Alacak- 120Alıcılar120.000 TL
- Karşılığın ayrılmasıBorç
- 654Karşılık Giderleri120.000 TL
Alacak- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)120.000 TL
Dikkat
Karşılık ancak DAVA VEYA İCRA safhasındaki alacak için ayrılabilir; dava açılmadan “tahsil edilemeyecek” kanaatiyle ayrılan karşılık kanunen kabul edilmeyen giderdir. Teminata bağlanmış kısım için de ayrılamaz.
Vergisel değerlendirme
Karşılık, alacağın dava veya icra safhasına girdiği YILDA ayrılır (213 sayılı Kanun madde 323); o yıl ayrılmayan karşılık sonraki yıl ayrılamaz. Ölçüt kanaat değil safhadır: takip başlamışsa karşılık vardır, başlamamışsa yoktur. Teminata bağlı kısım ve kefaletle güvenceye alınan kısım karşılık dışıdır.
KDV dahil tutarın tamamı için karşılık ayrılabilir: hasılat KDV'si beyan edilip ödendiğinden, tahsil edilemeyen KDV de alacağın parçasıdır. Alacak sonradan tahsil edilirse karşılık gelir yazılır (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar); değersiz hale gelirse karşılıkla kapatılır. Küçük alacaklarda dava şartı aranmaz: yazıyla birden fazla kez istenmiş, protesto edilmiş ve yıllık sınırın altında kalan alacaklar da şüphelidir.
Yanlış yapılan kayıt
- 654Karşılık Giderleri“tahsil edilemeyecek” kanaatiyle
- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
Neden yanlış: Takip yoksa safha yoktur; ayrılan karşılık kanunen kabul edilmeyen giderdir ve matrahı düşürdüğü için incelemede cezalı tarhiyat doğurur. Takip sonraki yıl başlatılırsa karşılık o yılda ayrılmış sayılmaz; hak da kaybedilebilir.
Dayanağı
- Madde 323 Şüpheli Alacaklar7338 s.K. ile ibare değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Şüpheli alacak karşılığını ne zaman ayırabilirim
- Dava açmadan şüpheli alacak karşılığı ayrılır mı
- Şüpheli alacak kaydı nasıl yapılır
- Teminatlı alacak için karşılık ayrılır mı
- 128 ve 129 hesap ne zaman kullanılır
- Karşılık ayırmak için icra takibi şart mı
- Şüpheli alacak hangi tutar üzerinden ayrılır
- Şüpheli hale gelen alacağın KDV'si için de karşılık ayrılır mı
- 654 karşılık giderleri hesabı ne zaman çalışır
- Protesto edilmiş senet için karşılık ayrılır mı