Dövizli alacağın şüpheli hâle gelmesi

AlacaklarYabancı para alacak dava ya da icra safhasına girdiğinde

Olay

10.000 EUR'luk alacak (kayıt kuru 40 TL: 400.000 TL) için Ekim'de icra takibi başlatıldı; yıl sonu döviz alış kuru 44 TL.

Muhasebe kaydı

Alacağın şüpheliye aktarılması
Borç
- 128Şüpheli Ticari Alacaklar400.000 TL
Alacak
- 120Alıcılar400.000 TL
Karşılığın ayrılması
Borç
- 654Karşılık Giderleri400.000 TL
Alacak
- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)400.000 TL
Yıl sonu kur farkı ve karşılığın artırılması
Borç
- 128Şüpheli Ticari Alacaklar40.000 TL
- 654Karşılık Giderleri40.000 TL
Alacak
- 646Kambiyo Kârları40.000 TL
- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)40.000 TL

Dikkat

Şüpheli hâle gelen dövizli alacak DEĞERLENMEYE devam eder: kur farkı gelir ya da gider yazılır ve karşılık yeni değere göre artırılır ya da azaltılır. Kur farkını değerleyip karşılığı eski tutarda bırakmak karşılığı eksik, matrahı fazla gösterir.

Vergisel değerlendirme

Yabancı para alacak şüpheli olsa da yabancı paradır: dönem sonunda döviz alış kuruyla değerlenir, kur farkı 646 ya da 656'ya yazılır (213 sayılı Kanun madde 280). Karşılık, değerleme günündeki değere göre ayrılır (madde 323); idare kur farkından doğan artış için de karşılık ayrılabileceği görüşündedir. Olayda 40.000 TL lehe kur farkı gelir, aynı tutarda ek karşılık giderdir.

Alacak tahsil edilince o günkü kurla kur farkı yazılır ve karşılık gelir olarak iptal edilir; teminatlı kısım karşılık dışıdır. İhracat alacağıysa KDV yoktur; yurt içi dövizli faturada karşılık KDV dahil tutar üzerinden ayrılır.

Yanlış yapılan kayıt

Kur farkını gelir yazıp karşılığı artırmamak

Borç

128Şüpheli Ticari Alacaklar40.000 TL

Alacak

646Kambiyo Kârları40.000 TL

Neden yanlış: Karşılık 40.000 TL eksik kalır, matrah o kadar fazla çıkar; o yıl ayrılmayan karşılık sonraki yıl ayrılamayacağından fark kalıcı bir vergi kaybıdır.

Dayanağı

Madde 323 Şüpheli Alacaklar7338 s.K. ile ibare değişti
Madde 280 Yabancı Paralar4369 s.K. ile değiştirildi

Bu konunun bütün dayanaklarını dizelim →

Bu şema şu soruların cevabı

Dövizli alacak şüpheli olunca kur değerlemesi devam eder mi
Şüpheli alacağın kur farkı için karşılık ayrılır mı
Dövizli şüpheli alacak hangi kurla karşılığa alınır
Kur farkı geliri ile karşılık gideri birbirini götürür mü
Dövizli alacağın karşılığı hangi tarih kuruyla hesaplanır
Şüpheli döviz alacağında lehe kur farkı vergilenir mi
Dövizli alacak tahsil edilince karşılık nasıl iptal edilir