Şüpheli alacağın kısmen tahsili
Olay
İcra takibindeki 120.000 TL'lik alacak için karşılık ayrılmıştı; borçluyla anlaşılarak 70.000 TL tahsil edildi, kalan 50.000 TL için takip sürüyor.
Muhasebe kaydı
- Kısmi tahsilatBorç
- 102Bankalar70.000 TL
Alacak- 128Şüpheli Ticari Alacaklar70.000 TL
- Tahsil edilen kısmın karşılığının iptaliBorç
- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)70.000 TL
Alacak- 644Konusu Kalmayan Karşılıklar70.000 TL
Dikkat
Tahsil edilen KISIM kadar karşılık iptal edilip gelir yazılır; kalan kısmın karşılığı takip sürdükçe durur. Sulhle vazgeçilen kısım yalnız mahkeme huzurunda vazgeçildiyse değersiz alacaktır; özel anlaşmayla silinen kısım gider kabul edilmez.
Vergisel değerlendirme
Karşılık ayrılan alacağın sonradan tahsil edilen kısmı, tahsil edildiği dönemde kâr-zarara aktarılır (213 sayılı Kanun madde 323); iptal, tahsilat tutarıyla sınırlıdır ve 644'e gelir yazılır. Taksitle tahsilde her taksit kendi döneminde iptal doğurur. Tahsil edilen faiz ve icra masrafı ayrıca gelirdir.
Kalan kısım için takip sürüyorsa karşılık devam eder; takipten vazgeçilirse alacak şüpheli olmaktan çıkar ve karşılık gelir yazılır. Borçluyla mahkeme huzurunda sulh olup vazgeçilen kısım değersiz alacaktır (madde 322): karşılıkla kapatılır. Mahkeme dışı anlaşmayla silinen kısım kanunen kabul edilmeyen giderdir.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar70.000 TL
- 644Konusu Kalmayan Karşılıklar70.000 TL
Neden yanlış: Gelir doğru ama 128 ve 129 olduğu gibi kalır: bilançoda tahsil edilmiş bir alacak şüpheli görünür, kalan 50.000 TL değersiz olduğunda ikinci kez gider yazma riski doğar.
Dayanağı
- Madde 323 Şüpheli Alacaklar7338 s.K. ile ibare değişti
- Madde 322 Değersiz Alacaklar
Bu şema şu soruların cevabı
- Şüpheli alacağın bir kısmı tahsil edilince karşılık ne olur
- Kısmi tahsilatta 644 hesaba ne yazılır
- Tahsil edilemeyen kalan kısım için karşılık devam eder mi
- Borçluyla sulh yapılıp bir kısmından vazgeçilirse ne olur
- Kısmi tahsilatta faiz alınmışsa nasıl kaydedilir
- Takip masrafları tahsil edilince gelir mi
- Karşılık ayrılan alacak taksitle tahsil edilirse her taksit gelir mi