Şüpheli alacağın tahsili (karşılığın iptali)
Olay
2025'te icra takibindeki 120.000 TL'lik alacak için karşılık ayrılmıştı. 2026'da borçlu tutarın tamamını ödedi.
Muhasebe kaydı
- TahsilatBorç
- 100Kasaveya 102
Alacak- 128Şüpheli Ticari Alacaklar
- Karşılığın iptaliBorç
- 129Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
Alacak- 644Konusu Kalmayan Karşılıklar
Dikkat
Karşılık ayrıldığı yıl gider yazıldığı için, tahsilat yılında İPTAL EDİLİP GELİR YAZILMASI zorunludur. Yalnız alacağı kapatıp karşılığı bilançoda unutmak, gideri kalıcı hâle getirir ve matrahı eksik bırakır.
Vergisel değerlendirme
Karşılık ayrılan alacağın sonradan tahsil edilen kısmı, tahsil edildiği dönemde kâr-zarara aktarılır (213 sayılı Kanun madde 323): karşılık iptal edilir ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına gelir yazılır. Gider 2025'te yazıldığı için gelir de 2026'da vergilenir; iki yıl birbirini dengeler.
Kısmi tahsilde yalnız tahsil edilen kısmın karşılığı iptal edilir. Tahsilat gecikme faiziyle geldiyse faiz ayrıca gelirdir (642). Karşılığın bilançoda unutulması, giderin kalıcı hale gelmesi demektir; inceleme tahsil edilmiş alacağın karşılığını bulunca tahsil yılına gelir ekler.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar120.000 TL
- 128Şüpheli Ticari Alacaklar120.000 TL
Neden yanlış: Alacak kapanır ama 129'daki karşılık alacaksız kalır: 2025'te yazılan 120.000 TL gider hiç geri alınmaz, 2026 matrahı o kadar eksik çıkar. Bilançoda alacağı olmayan bir karşılık, incelemenin ilk sorduğu şeydir.
Dayanağı
- Madde 323 Şüpheli Alacaklar7338 s.K. ile ibare değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Karşılık ayırdığım alacak tahsil edilince ne yapılır
- 644 konusu kalmayan karşılıklar hesabı ne zaman çalışır
- İptal edilen karşılık gelir yazılır mı
- Kısmen tahsil edilen şüpheli alacakta ne kaydedilir
- Karşılık iptali hangi dönemin geliridir
- 128 hesap tahsilatta nasıl kapanır
- Dava kazanılınca karşılık ne olur