Üretim firesi ve imalat artığı
Olay
Kuruyemiş işletmesi 1.000.000 TL'lik kabuklu cevizi işledi; kabuk ve kırık ürün olarak yüzde on fire verdi, sektör oranı yüzde dokuz. Aşan yüzde birlik kısım anormal fire sayıldı. Kabuklar 20.000 TL + KDV'ye satıldı.
Muhasebe kaydı
- Normal fire — ayrı kayıt yok, kalan ürünün maliyetindeBorç
- 710Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri1.000.000 TL — hammaddenin tamamı
Alacak- 150İlk Madde ve Malzeme1.000.000 TL
- Anormal fire — üretim maliyetinden çıkarılıp gidereBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar80.000 TL
Alacak- 151Yarı Mamuller — Üretim80.000 TL
- İmalat artığının satışı — KDV'li faturaBorç
- 102Bankalar24.000 TL
Alacak- 602Diğer Gelirler20.000 TL
- 391Hesaplanan KDV4.000 TL
Dikkat
Normal fire AYRI BİR KAYIT DEĞİLDİR: hammaddenin tamamı üretime girer, fire kalan mamulün maliyetine gömülür. Sektör ya da meslek odasının belirlediği ORANI aşan kısım anormal firedir ve maliyetten çıkarılıp gider yazılır; belgesiz anormal fire incelemede kayıt dışı satış şüphesi doğurur. Fireye düşen KDV düzeltilmez; artık satılırsa satış KDV'lidir.
Vergisel değerlendirme
İmal edilen emtianın maliyeti, mamulün vücuda getirilmesinde sarf olunan ilk madde ve malzemenin tamamını kapsar (213 sayılı Kanun madde 275); normal fire sarf olunan malzemenin parçası olduğundan ayrıca kaydedilmez, kalan mamulün birim maliyetini yükseltir. Anormal fire üretim süreciyle açıklanamayan bir kayıptır: kıymeti düşen mal gibi maliyetten çıkarılıp gider yazılır (madde 278); oran meslek odası ya da sektör tespitleriyle belgelenir.
Normal fireye düşen KDV zayi olan mal gibi düzeltilmez; indirim korunur (3065 sayılı Kanun madde 30). İdare, üretim sırasında çıkan kabuk ve kırık gibi imalat artıklarının ilave edilecek KDV konusu olmadığını söylüyor. Artıklar satılırsa teslim KDV'lidir; hurda ve atık istisnası metal, plastik, kâğıt ve cam gibi Kanunda sayılan atıklarla sınırlıdır.
Yanlış yapılan kayıt
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar20.000 TL
- 391Hesaplanan KDV20.000 TL — ilave edilecek KDV
Neden yanlış: Normal fire zayi olan mal değildir; indirilen KDV korunur. Yersiz beyan edilen ilave KDV işletmenin cebinden çıkar ve geri alınması düzeltme beyannamesi gerektirir.
Dayanağı
- Madde 275 İmal Edilen Emtia
- Madde 278 Kıymeti Düşen Mallar
- Madde 30 İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi7524 s.K. ile bent eklendi
- Üretimde çıkan kabuk ve fire gibi imalat artıkları için ilave edilecek KDV beyan edilmez2020-08-17 · 37538499-125.06[6-2016-1]-19599
Bu şema şu soruların cevabı
- Üretim firesi maliyete girer mi
- Normal fire ile anormal fire ayrımı nasıl yapılır
- İmalat artığı satılınca KDV hesaplanır mı
- Fire için yüklenilen KDV düzeltilir mi
- Anormal fire gider yazılır mı
- Fire oranı nasıl belgelenir
- İmalat artığı için fatura düzenlenir mi