Geçmiş yıl kârıyla iç kaynaktan artırım (bedelsiz hisse)
Olay
Şirketin 3.000.000 TL dağıtılmamış geçmiş yıl kârı var; genel kurul bunu sermayeye ekleyip ortaklara payları oranında bedelsiz hisse verdi.
Muhasebe kaydı
- Genel kurul kararı — kârın sermayeye eklenmesiBorç
- 570Geçmiş Yıllar Kârları3.000.000 TL
Alacak- 500Sermaye3.000.000 TL
Dikkat
Kârın sermayeye eklenmesi KÂR DAĞITIMI DEĞİLDİR: stopaj kesilmez, ortağa bedelsiz verilen hisse gelir sayılmaz. Ama bu vergi ertelemedir, muafiyet değil: eklenen kâr sonradan sermaye azaltımıyla ortaklara dağıtılırsa o gün kâr dağıtımı olur ve stopaj doğar; azaltımda hangi unsurun çekildiği kanuni sıraya göre belirlenir. İç kaynaktan artırım NAKDİ sermaye indiriminden yararlanmaz.
Vergisel değerlendirme
Kâr payı stopajı ortaklara nakden ya da hesaben dağıtılan kâr payları üzerinden kesilir; kârın sermayeye eklenmesi Kanunda açıkça kâr dağıtımı sayılmamıştır ve kesinti yapılmaz (193 sayılı Kanun madde 94; 5520 sayılı Kanun madde 15). Ortağın aldığı bedelsiz hisse gelir vergisi yönünden elde edilmiş kâr payı değildir; hisselerin maliyeti eski hisselere yayılır.
İç kaynaklardan yapılan artırım nakdi sermaye artışı indirimi kapsamı dışındadır (5520 sayılı Kanun madde 10); indirim yalnız nakit konulan sermaye içindir. Sermayeye eklenen kâr sonradan azaltım yoluyla ortaklara dağıtılırsa, azaltımın kaynağı sırasıyla kurumlar vergisine ve stopaja tabi unsurlardan başlatılır; sermayeye eklenmiş kâr o gün dağıtılmış sayılır. Sermaye artırımına ilişkin kâğıtlar damga vergisinden istisnadır; artırım öncesi genel kanuni yedek ayrılmış olmalıdır.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 570Geçmiş Yıllar Kârları3.000.000 TL
- 500Sermaye2.700.000 TL
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar300.000 TL — stopaj
Neden yanlış: Sermayeye ekleme dağıtım değildir; kesilen 300.000 TL yersiz vergidir ve sermaye ticaret sicilinde tescil edilen tutardan eksik kalır. Yersiz stopaj düzeltme yoluyla geri istenir; ortaklar da elde etmedikleri bir gelirin vergisini ödemiş olur.
Dayanağı
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
- Madde 15 Vergi kesintisi (45)(46)7524 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 10 Diğer indirimler7578 s.K. ile ibare eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılır mı
- Bedelsiz hisse için stopaj kesilir mi
- Sermayeye eklenen kâr sonradan azaltılırsa vergi doğar mı
- Kârdan sermaye artırımı nakdi sermaye indiriminden yararlanır mı
- Sermayeye eklenen kâr ortak için gelir mi
- Sermaye artırımı için önce yedek akçe ayrılır mı
- Kârın sermayeye eklenmesinde damga vergisi var mı