Ortağa ya da yakınına bedelsiz veya düşük bedelle teslim
Olay
Otomotiv bayisi, emsal satış bedeli 1.000.000 TL + KDV olan aracı ortağına 400.000 TL + KDV'ye sattı; aracın maliyeti 700.000 TL.
Muhasebe kaydı
- Ortağa emsal bedelle fatura — KDV emsal üzerindenBorç
- 131Ortaklardan Alacaklar1.200.000 TL
Alacak- 600Yurtiçi Satışlar1.000.000 TL — emsal
- 391Hesaplanan KDV200.000 TL
- Tahsil edilmeyen kısım — ortağa dağıtılmış kazançBorç
- 131Ortaklardan Alacaklarkâr payı sayılan kısım
Alacak- 360Ödenecek Vergi ve Fonlarkâr payı stopajı
- Malın stoktan çıkışı — maliyetleBorç
- 621Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)700.000 TL
Alacak- 153Ticari Mallar700.000 TL
Dikkat
Ortağa BEDELSİZ ya da UCUZ mal vermek iki vergiyi birden doğurur: KDV EMSAL BEDEL üzerinden hesaplanır (bedelsiz teslim de teslimdir), tahsil edilmeyen fark ise TRANSFER FİYATLANDIRMASI yoluyla örtülü kazanç dağıtımıdır: fark kurumlar vergisi matrahına eklenir ve ortağa dağıtılmış kâr payı sayılıp stopaja tabi olur. Personele verilen mal ise ücret sayılır; ortakla personel aynı düzende değildir.
Vergisel değerlendirme
Bedeli bulunmayan ya da emsaline göre açık bir şekilde düşük olan işlemlerde KDV matrahı emsal bedeldir (3065 sayılı Kanun madde 27); işletmeden çekilen mallar da teslim sayılır (madde 3). Fatura emsal bedel üzerinden düzenlenir, KDV emsal bedelden hesaplanır; alıcı ortak gerçek kişiyse KDV'yi indiremez.
İlişkili kişiyle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedelle yapılan işlemden doğan kazanç örtülü dağıtılmış sayılır: emsal ile fiili bedel arasındaki fark kurum kazancına eklenir ve ortak yönünden dağıtılmış kâr payı olarak kesintiye tabi tutulur (5520 sayılı Kanun madde 13; 193 sayılı Kanun madde 94). Emsal bedel, karşılaştırılabilir fiyat, maliyet artı ya da yeniden satış fiyatı yöntemlerinden uygun olanıyla belirlenir; belgelenmelidir.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar480.000 TL
- 600Yurtiçi Satışlar400.000 TL
- 391Hesaplanan KDV80.000 TL
Neden yanlış: Bedel emsalin açıkça altında; KDV 120.000 TL eksik hesaplanmış, 600.000 TL'lik fark kurum kazancından eksik beyan edilmiş ve ortağa kâr payı stopajsız dağıtılmış olur. İnceleme üçünü de cezasıyla ister.
Dayanağı
- Madde 27 Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti
- Madde 3 Teslim Sayılan Haller
- Madde 13 Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı700 s.K. ile ibare değişti
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Ortağa bedelsiz verilen malda KDV hesaplanır mı
- Emsal bedelin altında satışta matrah nedir
- İlişkili kişiye düşük bedelle satış örtülü kazanç mı
- Bedelsiz teslimde fatura kesilir mi
- Ortağa satılan aracın bedeli nasıl belirlenir
- Bedelsiz teslimin kurumlar vergisi sonucu nedir
- Personele bedelsiz verilen mal ile ortağa verilen mal aynı mı