Elden çıkarılacak stok ve duran varlık
Olay
Üretimden çekilen eski makine (kayıtlı değer 1.500.000 TL, birikmiş amortisman 1.200.000 TL) satılmak üzere ayrıldı; satış sekiz ay sonra 400.000 TL'ye gerçekleşti.
Muhasebe kaydı
- Varlığın ayrı hesaba alınmasıBorç
- 294Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)birikmiş tutar
Alacak- 253Tesis, Makine ve Cihazlarveya 255
Dikkat
294'e alınan varlığa ARTIK AMORTİSMAN AYRILMAZ: varlık faaliyette kullanılmıyordur. Amortisman ayırmaya devam etmek kanunen kabul edilmeyen gider yaratır.
Vergisel değerlendirme
Faaliyette artık kullanılmayan varlık net değeriyle 294'e alınır ve amortisman ayrılmaz: amortisman, işletmede KULLANILAN varlıklar içindir (213 sayılı Kanun madde 313). Değeri düşmüşse emsal bedelle değerlenebilir (madde 278); satışta net değerle satış bedeli arasındaki fark kâr ya da zarardır (madde 328).
Hurda olarak satılıyorsa hurda metal teslimi KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17), istisnadan vazgeçilebilir; çalışır durumda makine satışında ise genel oranda KDV hesaplanır. Satıştan doğan kâr yenilenecek bir varlığa aitse yenileme fonuna alınabilir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri150.000 TL
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)150.000 TL
Neden yanlış: Kullanımdan çekilen varlık yıpranmaz; ayrılan amortisman kanunen kabul edilmeyen giderdir. Satışta net defter değeri de yanlış çıkar ve satış kârı olduğundan yüksek görünür; iki dönem birden düzeltilir.
Bu şema şu soruların cevabı
- Kullanılmayan makine nereye aktarılır
- 294 elden çıkarılacak stoklar hesabı ne zaman çalışır
- Atıl duran varlığa amortisman ayrılır mı
- Satış kararı alınan varlık nasıl sınıflanır
- Elden çıkarılacak varlık dönen mi duran mı
- Hurdaya ayrılan makine ile farkı ne
- 294'e alınan varlık nasıl değerlenir