Gelir ve gider tahakkuku
Olay
Aralık ayına ait 50.000 TL elektrik faturası Ocak'ta geldi; Aralık'ta verilen 80.000 TL + KDV'lik danışmanlık hizmetinin faturası da Ocak'ta kesilecek.
Muhasebe kaydı
- Gelir tahakkukuBorç
- 181Gelir Tahakkukları
Alacak- 642Faiz Gelirleriveya ilgili gelir
- Gider tahakkukuBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri
Alacak- 381Gider Tahakkukları
Dikkat
Gelir ve gider TAHAKKUK ettiği dönemin sonucudur; faturanın gelmemiş olması gideri sonraki döneme atmanın gerekçesi değildir. Bu kayıtlar yapılmazsa dönem kârı olduğundan farklı çıkar.
Vergisel değerlendirme
Gelir ve gider TAHAKKUK ettiği dönemin sonucuna girer; faturanın henüz gelmemiş ya da kesilmemiş olması dönemi değiştirmez (213 sayılı Kanun madde 287 ve 283). Aralık'ta tüketilen elektrik 381 Gider Tahakkukları ile Aralık gideri, Aralık'ta verilen hizmet 181 Gelir Tahakkukları ile Aralık geliridir.
KDV'de ise ölçü belgedir: elektrik faturasının KDV'si fatura döneminde (Ocak) indirilir; hizmetin KDV'si ise hizmet Aralık'ta tamamlandığı için Aralık'ta doğar (3065 sayılı Kanun madde 10), fatura yedi gün içinde kesilmelidir. Tahakkuk kaydı yapılmazsa dönem kârı ve geçici vergi matrahı yanlış çıkar.
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar96.000 TL — Ocak
- 600Yurtiçi Satışlar80.000 TL
- 391Hesaplanan KDV16.000 TL
Neden yanlış: Hizmet Aralık'ta tamamlandı: hasılat Aralık'ın, KDV de Aralık beyannamesinindir. Ocak'a kaydırmak hem yıllık matrahı yanlış yıla taşır hem KDV'yi bir ay geç beyan ettirir; ikisi de cezalıdır.
Bu şema şu soruların cevabı
- Tahakkuk etmiş ama tahsil edilmemiş gelir nasıl kaydedilir
- 181 gelir tahakkukları hesabı ne zaman çalışır
- 381 gider tahakkukları ne işe yarar
- Faturası gelmemiş gider yazılabilir mi
- Dönemsellik ilkesi kayıtta nasıl uygulanır
- Tahakkuk ile tahsilat arasındaki fark ne
- Dönem sonu kesme kayıtları neden yapılır