Sabit kıymetin hurdaya ayrılması ve hurda satışı
Olay
Maliyeti 1.000.000 TL, birikmiş amortismanı 900.000 TL olan makine arızalanıp kullanılamaz hale geldi; tutanakla hurdaya ayrıldı ve 60.000 TL'ye hurdacıya satıldı. Şirket istisnadan vazgeçmemişti.
Muhasebe kaydı
- Hurdaya ayırma — kalan net değerin gidere alınmasıBorç
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)900.000 TL
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar100.000 TL
Alacak- 253Tesis, Makine ve Cihazlar1.000.000 TL
- Hurda metal satışı — istisna, KDV yokBorç
- 102Bankalar60.000 TL
Alacak- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar60.000 TL
- İstisna teslim nedeniyle KDV düzeltmesi — ilave edilecek KDV, giderBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar12.000 TL
Alacak- 391Hesaplanan KDV12.000 TL — ilave edilecek KDV
Dikkat
Hurda metal teslimi KDV'den istisnadır ama istisna KISMİ istisnadır: istisna teslim için yüklenilen KDV indirilemez. İdare, hurda satış bedeli üzerinden genel oranla hesaplanan tutarın satışın yapıldığı ay ilave edilecek KDV olarak beyan edilip gider yazılmasını istiyor. Bu düzeltmeden kaçınmanın yolu istisnadan VAZGEÇİP hurdayı KDV'li satmaktır. Kayıttan çıkarma takdir komisyonu kararı ya da tutanakla belgelenir.
Vergisel değerlendirme
Amortismana tabi kıymetin elden çıkarılmasında satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kâr ya da zarardır (213 sayılı Kanun madde 328); kullanılamaz hale gelen kıymet, değeri takdir komisyonunca ya da tutanakla tespit edilip kayıttan çıkarılır (madde 278). Kalan net değer o yıl giderdir; hurda satış bedeli gelirdir.
Metal, plastik, kâğıt ve cam hurda ve atıklarının teslimi KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17); vergiden istisna edilmiş işlemlerle ilgili yüklenilen KDV indirilemez (madde 30). İdare bunu, satış bedeli üzerinden genel oranla hesaplanan tutarın ilave edilecek KDV olarak beyan edilmesi ve gelir ya da kurumlar vergisi yönünden gider yazılması şeklinde uyguluyor. Mükellef istisnadan vazgeçerse (madde 18) satış KDV'li olur, düzeltme gerekmez ve alıcı KDV'yi indirir.
Yanlış yapılan kayıt
- 730Genel Üretim Giderleri100.000 TL — yıllık amortisman
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)100.000 TL
Neden yanlış: Kullanılamaz hale gelen ve satılan varlık aktifte kalamaz; amortisman ayrılmaya devam edilirse olmayan varlığa gider yazılır. Hurda satış bedeli de kayda girmez, KDV düzeltmesi yapılmaz; envanter fiili durumla çelişir ve re'sen takdir sebebi doğar.
Dayanağı
- Madde 328 Amortismana Tabi Malların Satılması7338 s.K. ile fıkra değişti
- Madde 278 Kıymeti Düşen Mallar
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 30 İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi7524 s.K. ile bent eklendi
- Madde 18 İstisnadan Vazgeçme5228 s.K. ile maddenin tamamı değiştirildi (eski metin dipnotta)
- Hurda satışında satış bedeli × genel oran kadar KDV ilave edilecek KDV olarak beyan edilir ve gider yazılır2016-02-23 · B.07.1.GİB.4.06.17.01-130[17-2014-36]-7612
Bu şema şu soruların cevabı
- Hurdaya ayrılan makine nasıl kayıttan çıkarılır
- Hurda satışında KDV hesaplanır mı
- Hurda metal teslimi KDV'den istisna mı
- Hurdaya ayrılan sabit kıymetin net değeri gider yazılır mı
- Hurda satışında daha önce indirilen KDV düzeltilir mi
- Hurda satışında istisnadan vazgeçilebilir mi
- İtfa edilmemiş varlık hurdaya ayrılınca kalan amortisman ne olur