Kısmi istisnada KDV indirim yasağı (sigorta aracısı örneği)
Olay
Sigorta acentesi sigorta şirketinden 2.000.000 TL istisna komisyon, başka acentelere verdiği hizmetten 500.000 TL + KDV gelir elde etti. Yıl içinde istisna işe ait 120.000 TL (KDV dahil), KDV'li işe ait 50.000 TL + KDV ve her iki işe ortak 150.000 TL + KDV gider yaptı.
Muhasebe kaydı
- İstisna işe ait gider — KDV indirilmez, gidereBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri120.000 TL — KDV dahil
Alacak- 320Satıcılar120.000 TL
- KDV'li işe ait gider — KDV indirilirBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri50.000 TL
- 191İndirilecek KDV10.000 TL
Alacak- 320Satıcılar60.000 TL
- Ortak giderin KDV'si — istisna işe düşen pay ilave edilecek KDVBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri6.000 TL
Alacak- 391Hesaplanan KDV6.000 TL — ilave edilecek KDV
Dikkat
İstisnanın iki türü vardır ve fark yüklenilen KDV'dedir: TAM istisnada (ihracat, taşımacılık) yüklenilen KDV indirilir ve iade alınır; KISMİ istisnada (sigorta aracılığı, hurda, konut yapı kooperatifi teslimleri gibi) yüklenilen KDV İNDİRİLEMEZ, gider ya da maliyet yazılır. İki tür işi birlikte yapan işletme ortak giderlerin KDV'sini oranlar; hepsini indirmek yersiz indirimdir.
Vergisel değerlendirme
Sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı aracılık hizmeti KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17); idare, aracıların birbirlerine verdikleri hizmetler dahil diğer bütün işlemlerinin KDV'ye tabi olduğunu, faaliyeti tamamen istisna işlemlerden oluşan aracının beyanname vermesine gerek bulunmadığını söylüyor. Vergiye tabi olmayan ya da vergiden istisna edilmiş işlemlerle ilgili yüklenilen KDV indirilemez (madde 30).
İndirilemeyen KDV gelir ve kurumlar vergisi yönünden gider ya da maliyet unsurudur (madde 58). Hem istisna hem vergili işlem yapan işletme, doğrudan ayrıştırabildiği giderlerin KDV'sini ilgili işe yükler; ortak giderlerin KDV'sini istisna ve vergili işlemlerin oranına göre paylaştırır ve istisna işe düşen kısmı indirimden çıkarır. Yıl sonunda kesinleşen orana göre düzeltme yapılır.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri100.000 TL
- 191İndirilecek KDV20.000 TL — istisna işe ait
- 320Satıcılar120.000 TL
Neden yanlış: İstisna komisyon geliri için yüklenilen KDV indirim hakkı doğurmaz; indirilen 20.000 TL yersiz indirimdir. Beyannamede devreden ya da ödenecek KDV yanlış çıkar, inceleme farkı cezasıyla ister; gider olarak zaten indirilebilecek tutar KDV olarak istenmiş olur.
Dayanağı
- Madde 30 İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi7524 s.K. ile bent eklendi
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 58 Verginin Gider Kaydedilemeyeceği7524 s.K. ile fıkra eklendi
- Sigorta şirketine verilen aracılık istisna, aracılar arası hizmet KDV'li; istisna işe yüklenilen KDV indirilemez2026-01-13 · E-39044742-130[Özelge]-45160
Bu şema şu soruların cevabı
- Kısmi istisna kapsamındaki işlemler için yüklenilen KDV indirilir mi
- Sigorta acentesinin giderlerindeki KDV indirilir mi
- İndirilemeyen KDV gider yazılır mı
- Hem istisna hem KDV'li iş yapan işletme yüklenilen KDV'yi nasıl ayırır
- Tam istisna ile kısmi istisna arasındaki fark nedir
- Sigorta acentesi KDV beyannamesi verir mi
- Acentelerin birbirine verdiği hizmet KDV'li mi