Yapılmakta olan yatırımlar ve itfanın başlangıcı
Olay
Şirket fabrika binası yaptırıyor: yıl içinde 8.000.000 TL + KDV harcama yapıldı, bina için kullanılan kredinin yıl içindeki faizi 900.000 TL. Bina ertesi yıl Mart'ta tamamlanıp kullanıma alındı.
Muhasebe kaydı
- Yatırım harcamaları — tamamlanana kadar biriktirilirBorç
- 258Yapılmakta Olan Yatırımlar8.000.000 TL
- 191İndirilecek KDV1.600.000 TL
Alacak- 320Satıcılarveya 102
- Aktife alınana kadarki kredi faizi — maliyeteBorç
- 258Yapılmakta Olan Yatırımlar900.000 TL
Alacak- 300Banka Kredileriveya 102
- Tamamlanma — ilgili duran varlık hesabına aktarmaBorç
- 252Binalar8.900.000 TL
Alacak- 258Yapılmakta Olan Yatırımlar8.900.000 TL
Dikkat
Yapılmakta olan yatırıma AMORTİSMAN AYRILMAZ; amortisman varlığın tamamlanıp AKTİFE ALINDIĞI yıl başlar ve o yıl için tam yıl hesaplanır (binek otomobil hariç), kaç ay kullanıldığına bakılmaz. Yatırım süresince ödenen kredi faizi ve kur farkı aktife alınana kadar zorunlu maliyettir; gider yazılamaz. Aktife alma bilinçli geciktirilirse amortisman da gecikir.
Vergisel değerlendirme
Maliyet bedeli, kıymetin edinilmesi ya da değerinin artırılması için yapılan ödemelerle bunlara bağlı giderlerin toplamıdır (213 sayılı Kanun madde 262); yatırım tamamlanana kadar harcamalar yapılmakta olan yatırımlarda biriktirilir. Yatırımın finansmanında kullanılan kredinin faizi ve kur farkı, varlık aktife alınana kadar maliyete eklenmek zorundadır; sonrası mükellefin tercihidir.
Amortisman, kıymetin aktife girdiği yıldan başlar (madde 320); tamamlanmamış yatırım amortismana tabi değildir, çünkü henüz kullanıma hazır bir kıymet yoktur. Tamamlanıp ilgili duran varlık hesabına aktarılan bina, kullanıma alındığı yıl tam yıl amortismanla itfa edilmeye başlar (madde 315). Montaj, nakliye ve deneme üretimi giderleri de aktife girmeden önce yapıldıysa maliyettedir.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 730Genel Üretim Giderleri160.000 TL — amortisman
- 268Birikmiş Amortismanlar (-)160.000 TL
Neden yanlış: Tamamlanmamış bina amortismana tabi bir kıymet değildir; ayrılan amortisman kanunen kabul edilmez. Kredi faizi de gider yazılmışsa matrah iki kalemden eksik çıkar; inceleme ikisini de maliyete alıp farkı cezalı tarh eder.
Dayanağı
- Madde 262 Maliyet Bedeli7338 s.K. ile fıkra eklendi
- Madde 320 b) Süre Bakımından7338 s.K. ile fıkra eklendi
- Madde 315 Normal Amortisman7338 s.K. (kanun kabul tarihi) ile ibare eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Yapılmakta olan yatırımlar hesabı ne zaman kullanılır
- Tamamlanmamış yatırıma amortisman ayrılır mı
- Amortisman hangi yıl başlar
- İnşaat halindeki binanın kredi faizi maliyete girer mi
- Yatırım tamamlanınca hangi hesaba aktarılır
- Montaj ve deneme üretimi giderleri maliyete girer mi
- Kullanıma hazır ama çalışmayan makineye amortisman ayrılır mı