KDV mahsubu ve devreden KDV
Olay
Ocak: hesaplanan KDV 300.000 TL, indirilecek KDV 220.000 TL (80.000 TL ödenecek). Şubat: hesaplanan 150.000 TL, indirilecek 210.000 TL (60.000 TL sonraki döneme devreder).
Muhasebe kaydı
- Hesaplanan KDV büyükse — ödenecek KDVBorç
- 391Hesaplanan KDV
Alacak- 191İndirilecek KDV
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlarödenecek
- İndirilecek KDV büyükse — devreden KDVBorç
- 391Hesaplanan KDV
- 190Devreden KDVdevreden
Alacak- 191İndirilecek KDV
Dikkat
Devreden KDV bir ALACAK değil, sonraki döneme taşınan indirim hakkıdır; gelir yazılmaz, iade edilebilir bir tutar gibi de gösterilmez. İndirim hakkı takvim yılını aşan sürelerde kullanılamaz.
Vergisel değerlendirme
Her dönem hesaplanan KDV'den indirilecek KDV düşülür (3065 sayılı Kanun madde 29): fark pozitifse ödenecek KDV olarak 360'a, negatifse sonraki döneme devreden KDV olarak 190'a yazılır. Devreden KDV iade edilmez; yalnız tam istisna, tevkifat ve indirimli oran gibi kanunda sayılan hâllerde iade doğar.
İndirim hakkı, belgenin deftere kaydedildiği takvim yılını izleyen yılın sonuna kadar kullanılır; geç gelen fatura o süreyi aşarsa KDV'si indirilemez, gider de yazılamaz. Devreden KDV bilançoda bir alacak değil, ertelenmiş indirim hakkıdır: gelir yazılmaz, vergi dairesinden alacak gibi gösterilmez.
Yanlış yapılan kayıt
- 136Diğer Çeşitli Alacaklar60.000 TL — “vergi dairesinden alacak”
- 191İndirilecek KDV60.000 TL
Neden yanlış: Devreden KDV iade edilebilir bir alacak değildir; 136'da gösterilince bilanço olmayan bir alacakla şişer ve sonraki dönemde indirim zinciri kopar. Doğru yer 190; hesap sürekli büyüyorsa iade değil, faaliyetin yapısı sorgulanır.
Bu şema şu soruların cevabı
- 191 ve 391 hesaplar ay sonunda nasıl kapatılır
- Devreden KDV nereye kaydedilir
- 190 hesap ne zaman kullanılır
- Ödenecek KDV kaydı nasıl yapılır
- Ay sonunda hangi hesaplar karşılıklı kapatılır
- Sonraki döneme devreden tutar nereye yazılır
- İndirim hakkı ne kadar süre kullanılabilir
- 190 ile 360 arasındaki fark ne