Mükellefiyetin re'sen terkini ve yeniden işe başlama
Olay
Adresinde bulunamayan şirketin mükellefiyeti yıl sonu itibarıyla re'sen terkin edildi; o tarihte 180.000 TL devreden KDV ve 900.000 TL geçmiş yıl zararı vardı. İki yıl sonra müracaatla, teminat verilerek yeni mükellefiyet tesis edildi; ara dönemde hiç beyanname verilmemişti.
Muhasebe kaydı
- Terkin — indirim imkânı kalmayan devreden KDV'nin gidere alınmasıBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar180.000 TL — devreden KDV
Alacak- 190Devreden KDV180.000 TL
- Yeniden tesis için verilen teminatBorç
- 226Verilen Depozito ve Teminatlar600.000 TL — verilen teminat
Alacak- 102Bankalar600.000 TL
- Yeni mükellefiyetin ilk beyannamesi — devreden KDV sıfırdan başlarBorç
- 391Hesaplanan KDV200.000 TL
Alacak- 191İndirilecek KDV120.000 TL
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar80.000 TL — ödenecek KDV
Dikkat
Yeni mükellefiyet ESKİSİNİN DEVAMI DEĞİLDİR: terkin tarihindeki devreden KDV yeni mükellefiyetin ilk beyannamesine taşınamaz, geçmiş yıl zararları da yeni dönemde mahsup edilemez; ara dönemde beyanname verilmemiş olması bunu kesinleştirir. Terkin mükellefiyeti sona erdirir ama doğmuş vergi borcunu ve sorumluluğu bitirmez; elektronik tebligat adresi de kapanmaz, tebliğler oraya yapılmaya devam eder.
Vergisel değerlendirme
İşi bırakma bildiriminde bulunmayan mükellefin işi bıraktığının tespiti halinde mükellefiyet kaydı vergi dairesince re'sen terkin edilir (213 sayılı Kanun madde 160); sahte belge düzenleme riski nedeniyle yapılan terkinlerde mükellefiyetin yeniden tesisi, teminat verilmesi ve varsa borçların ödenmesi şartına bağlanmıştır (madde 160/A). Terkin, doğmuş vergi borcunu ve sorumluluğu ortadan kaldırmaz; elektronik tebligat adresine tebliğ yapılmaya devam edilir (madde 107/A).
İdare, re'sen terkin edilip sonradan yeniden mükellefiyet tesis edilen ve ara dönemde ödevlerini yerine getirmeyen mükellefte, terk tarihindeki devreden KDV'nin yeni mükellefiyetin ilk beyannamesinde önceki dönemden devreden KDV olarak dikkate alınamayacağını söylüyor. İndirim imkânı ortadan kalkan bu tutar, indirilemeyen vergi olarak gider yazılır (3065 sayılı Kanun madde 58); iade hakkı doğuran bir işlemden kaynaklanmıyorsa iade de edilmez. Geçmiş yıl zararları da beş yıllık mahsup hakkı beyanname verilmiş olmasına bağlı olduğundan (5520 sayılı Kanun madde 9) yeni dönemde kullanılamaz. Verilen teminat bir gider değildir; çözülene kadar alacak olarak izlenir.
Yanlış yapılan kayıt
- 191İndirilecek KDV180.000 TL — devreden diye
- 190Devreden KDV180.000 TL
Neden yanlış: Yeni mükellefiyet ayrı bir dönemdir; taşınan 180.000 TL yersiz indirimdir ve ödenecek KDV o kadar eksik hesaplanır. İnceleme indirimi reddedip vergiyi cezasıyla ister; tutar zaten terkin yılında gider yazılabilirdi.
Dayanağı
- Madde 160 İşi Bırakmanın Bildirilmesi5228 s.K. ile fıkra eklendi
- MADDE 160/A (7194 sayılı kanunun 24 üncü maddesiyle eklenen madde; Yürürlük: 07.12.2019)Mükellefiyet kaydının analiz ve değerlendirme sonuçlarına bağlı olarak terkini:
- Madde 58 Verginin Gider Kaydedilemeyeceği7524 s.K. ile fıkra eklendi
- Madde 9 Zarar mahsubu
- Madde 107/A Elektronik Ortamda Tebliğ7587 s.K. ile madde değişti
- Re'sen terkin sonrası yeni mükellefiyette, terk tarihindeki devreden KDV 'önceki dönemden devreden' olarak dikkate alınamaz2020-08-12 · 49327596-125.02[KVK.2019.ÖZ.39]-E.124257
Bu şema şu soruların cevabı
- Mükellefiyet hangi hallerde re'sen terkin edilir
- Re'sen terkinde devreden KDV ne olur
- Yeniden işe başlayınca eski devreden KDV kullanılabilir mi
- Terkin öncesi geçmiş yıl zararları yeni mükellefiyette mahsup edilir mi
- Teminat verilerek mükellefiyet yeniden tesis edilir mi
- Verilen teminat hangi hesapta izlenir
- Mükellefiyeti terkin edilen şirketin vergi borcu siliniyor mu
- Mükellef kaydı terkin edilince elektronik tebligat adresi kapanır mı