Verilen sipariş ön ödemelerinde enflasyon düzeltmesi
Olay
Sanayici, bedeli maliyet kesinleşince belirlenecek OSB arsası için metrekare birim tutarı üzerinden 2.000.000 TL katılım payı ödedi; ayrıca fiyatı sözleşmeyle sabitlenmiş bir makine siparişine 1.000.000 TL avans verdi. Yıl sonu enflasyon düzeltmesi yapıldı.
Muhasebe kaydı
- Bedeli kesinleşmemiş arsa için katılım payı avansı — parasal kıymet, düzeltme yokBorç
- 159Verilen Sipariş Avansları2.000.000 TL — OSB katılım payı
Alacak- 102Bankalar2.000.000 TL
- Fiyatı sabitleyen makine siparişi avansı — parasal olmayan, düzeltilirBorç
- 159Verilen Sipariş Avansları300.000 TL — düzeltme farkı
Alacak- 698Enflasyon Düzeltme Hesabı300.000 TL
Dikkat
Verilen avans hesabının ADI düzeltmeyi belirlemez, avansın NİTELİĞİ belirler: avans belirli bir malın fiyatını sabitliyorsa (sipariş bedelinin bir kısmı, fiyat garantili) PARASAL OLMAYAN kıymettir ve düzeltilir; bedeli sonradan belirlenecek bir işe karşılık ödenen, fiyat sabitlemeyen avans PARASAL kıymettir ve düzeltilmez. OSB arsa katılım payı ikinci türdendir. Dövizli avans zaten kur farkıyla değerlendiğinden düzeltilmez.
Vergisel değerlendirme
Mali tablolardaki parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi tutulur; parasal kıymetler düzeltilmez (213 sayılı Kanun mükerrer madde 298). Verilen avansların ayrımı niteliğe göredir: belirli bir mal ya da hizmetin fiyatını sabitleyen, o kıymetin maliyetinin parçası olacak avans parasal olmayan kıymet sayılır ve düzeltilir; alınacak kıymetin bedeli henüz belli değilse ve avans fiyat garantisi vermiyorsa parasal kıymettir.
İdare, OSB genişleme sahasında bedeli belli olmayan arsa için yönetimce her yıl yeniden belirlenen birim tutarlar üzerinden ödenen katılım paylarının, maliyeti netleştirmediği ve fiyat sabitlemediği için parasal kıymet olarak kabul edilip enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağını söylüyor. Düzeltilen avansın farkı düzeltme hesabına gider; avans kapanıp kıymet aktife girdiğinde düzeltilmiş tutar maliyete geçer (madde 262). Dövizli avanslar kur değerlemesiyle güncellendiğinden düzeltme dışıdır.
Yanlış yapılan kayıt
- 159Verilen Sipariş Avansları600.000 TL — katılım payı dahil fark
- 698Enflasyon Düzeltme Hesabı600.000 TL
Neden yanlış: Katılım payı avansı parasal kıymettir; düzeltilince olmayan bir değer artışı yaratılır, düzeltme sonucu ve arsanın ileride oluşacak maliyeti yanlış çıkar. Yalnız fiyat sabitleyen avans düzeltilir.
Dayanağı
- Mükerrer Madde 298 (7338 sayılı kanunun 31 inci maddesiyle değişen başlık; Yürürlük:1.1.2022)Enflasyon düzeltmesi, yeniden değerleme oranı ve yeniden değerleme:(**)7529 s.K. ile bent eklendi
- Madde 262 Maliyet Bedeli7338 s.K. ile fıkra eklendi
- Bedeli belli olmayan OSB arsası için ödenen katılım payı avansı parasal kıymettir; enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz2025-05-29 · E-27575268-105[Mük.298-2024-1048]-301648
Bu şema şu soruların cevabı
- Verilen avans enflasyon düzeltmesine tabi mi
- Sipariş avansı parasal mı parasal olmayan mı kıymet
- Fiyatı sabitleyen avans düzeltilir mi
- OSB arsa katılım payı avansı düzeltmeye tabi mi
- Dövizli verilen avans enflasyon düzeltmesinde nasıl ele alınır
- Sabit kıymet için verilen avans düzeltilir mi
- Avans düzeltilirse fark hangi hesaba yazılır