Şahıs işletmesinde yıl sonu kârı ve sahibinin vergisi
Olay
Bilanço esasında defter tutan şahıs işletmesi yılı 2.000.000 TL kârla kapattı. Sahibi gelir vergisini işletme hesabından ödedi ve yıl boyunca kendine aylık 100.000 TL çekti.
Muhasebe kaydı
- Dönem kârının sermayeye devri — vergi karşılığı ayrılmazBorç
- 690Dönem Kârı veya Zararı2.000.000 TL
Alacak- 500Sermaye2.000.000 TL — işletme sahibi sermayesi
- Sahibin gelir vergisinin işletme kasasından ödenmesi — işletmeden çekişBorç
- 131Ortaklardan Alacaklar600.000 TL — çekiş
Alacak- 102Bankalar600.000 TL
- Sahibin kendine ödediği aylık — ücret değil, çekişBorç
- 131Ortaklardan Alacaklar100.000 TL
Alacak- 100Kasa100.000 TL
Dikkat
Şahıs işletmesinin KENDİ VERGİSİ YOKTUR: kâr sahibinin ticari kazancıdır, gelir vergisi sahibin adınadır ve işletmede gider değil işletmeden çekiştir. Kâr dağıtımı ve stopaj kavramı da yoktur; sahibin çektiği para sermaye azalışıdır. Sahibin kendine ödediği aylık ÜCRET DEĞİLDİR, gider yazılamaz; bordroya alınırsa hem gider reddedilir hem stopaj yersiz ödenmiş olur.
Vergisel değerlendirme
Şahıs işletmesinin kazancı sahibinin ticari kazancıdır (193 sayılı Kanun madde 37) ve bilanço esasında dönem sonu ile dönem başı öz sermaye farkıyla tespit edilir; işletmeye eklenen değerler farktan indirilir, çekilen değerler eklenir (madde 38). Gelir vergisi sahibin şahsi vergisidir, işletmede gider yazılamaz; işletme hesabından ödenirse işletmeden çekiş sayılır (madde 41).
Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ödenen aylık, ücret, ikramiye ve komisyonlar gider kabul edilmez (madde 41); sahibin kendine ödediği aylık ücret tanımına girmez (madde 61), bordro düzenlenmez ve stopaj kesilmez. Geçici vergi de sahibin adına ödenir ve yıllık beyannamede mahsup edilir; işletmeden çekiş olarak kaydedilir.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 691Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları600.000 TL
- 102Bankalar600.000 TL
Neden yanlış: Gelir vergisi işletmenin değil sahibinin borcudur ve hiçbir halde gider olamaz; gider yazılınca ticari kazanç 600.000 TL eksik çıkar. İnceleme tutarı işletmeden çekiş sayıp matraha ekler.
Dayanağı
- Madde 37 Ticari Kazancın Tarifi4842 s.K. ile bent eklendi
- Madde 38 Bilanço Esasında Ticari Kazancın Tespiti5024 s.K. ile yürürlükten kaldırıldı
- Madde 41 Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler7577 s.K. ile bent eklendi
- Madde 61 Ücretin Tarifi7103 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Şahıs işletmesinin kârı nasıl kapatılır
- İşletme sahibinin gelir vergisi işletmede gider yazılır mı
- Şahıs işletmesinde kâr dağıtımı var mı
- Sahibin ödediği gelir vergisi hangi hesaptan çıkar
- Şahıs işletmesinde geçici vergi kimin adına ödenir
- İşletme sahibi kendine maaş ödeyebilir mi
- Şahıs işletmesinin kârından stopaj kesilir mi