Serbest meslekte tahsil esası ve makbuz zamanı
Olay
Mali müşavir Kasım'da tamamladığı 100.000 TL + KDV'lik danışmanlık hizmetinin bedelini Şubat'ta tahsil etti. Müşteri şirket yüzde yirmi stopaj kesti.
Muhasebe kaydı
- Kasım — hizmet bitti, tahsilat yok: KDV için makbuz, kazanç tahsilata ertelenirBorç
- 120Alıcılar120.000 TL
Alacak- 380Gelecek Aylara Ait Gelirler100.000 TL — tahsil edilmemiş ücret
- 391Hesaplanan KDV20.000 TL
- Şubat — tahsilat: kazanç ve stopajBorç
- 102Bankalar96.000 TL
- 193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar20.000 TL — stopaj
- 380Gelecek Aylara Ait Gelirler100.000 TL
Alacak- 120Alıcılar120.000 TL
- 600Yurtiçi Satışlar100.000 TL
Dikkat
Serbest meslek kazancı TAHSİL ESASINA bağlıdır: hizmet verilmiş olsa da para tahsil edilmeden kazanç doğmaz, makbuz tahsilatta düzenlenir. Ancak KDV burada AYRILIR: idare KDV'de vergiyi doğuran olayı hizmetin ifası sayıyor, tahsil edilmeden hizmet tamamlanmışsa KDV o ay doğar. Bu ayrım yargıda tartışmalıdır; güvenli yol hizmet bitince makbuz kesip KDV'yi beyan etmektir.
Vergisel değerlendirme
Serbest meslek kazancı, bir hesap dönemi içinde tahsil edilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatlerden bu faaliyet için yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır (193 sayılı Kanun madde 67); makbuz tahsilat anında düzenlenir (213 sayılı Kanun madde 236) ve ödemeyi yapan mükellef tahsilat anında stopaj yapar (193 sayılı Kanun madde 94). Yıl sonunda tahsil edilmemiş alacak o yılın kazancına girmez.
KDV'de vergiyi doğuran olay hizmetin ifasıdır (3065 sayılı Kanun madde 10); idare, serbest meslek hizmeti tamamlandığında bedel tahsil edilmese de KDV'nin doğduğu görüşündedir ve makbuzu hizmetin bitiminden itibaren düzenlemeyi ister. Danıştay'ın tahsil esasını KDV'ye de uygulayan kararları vardır; ihtilaf istemeyen mükellef hizmet tamamlandığında makbuz kesip KDV'yi beyan eder, gelir vergisi yönünden kazancı tahsilat yılına bırakır.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar120.000 TL
- 600Yurtiçi Satışlar100.000 TL — tahsilsiz
- 391Hesaplanan KDV20.000 TL
Neden yanlış: Serbest meslek kazancı tahsil edilmeden doğmaz; Kasım kazancı 100.000 TL fazla beyan edilir, Şubat'taki gerçek tahsilat ise ikinci kez kazanç görünür. Stopaj mahsubu da tahsilat yılına ait olduğundan yıllar karışır.
Dayanağı
- Madde 67 Serbest Meslek Kazancının Tespiti2010/1182 s. BKK ile 2010/1182 s. BKK ile oran/uygulama kararı
- Madde 236 Makbuz Mecburiyeti2365 s.K. ile değiştirildi
- Madde 10 Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi4503 s.K. ile ibare: “gümrük hattından geçilmesi” → “gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması”
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Serbest meslek makbuzu ne zaman düzenlenir
- Tahsil edilmeyen ücret için makbuz kesilir mi
- Serbest meslek kazancında tahsil esası ne demek
- KDV hizmetin verildiği ay mı tahsil edildiği ay mı doğar
- Yıl sonunda tahsil edilmemiş alacak gelir sayılır mı
- Hizmet bitti ama para alınmadı, KDV beyan edilir mi
- Avukat vekalet ücretini ne zaman kazanç yazar