İşletmeden çekiş (şahıs işletmesi)
Olay
Şahıs işletmesinin sahibi yıl içinde 600.000 TL nakit çekti; ayrıca maliyeti 50.000 TL, emsal bedeli 80.000 TL olan malı kendi kullanımı için aldı.
Muhasebe kaydı
- Para çekilmesiBorç
- 131Ortaklardan Alacaklarişletme sahibi
Alacak- 100Kasaveya 102
Dikkat
İşletme sahibinin çektiği para GİDER DEĞİLDİR; sahibin kendisine ödediği ücret, faiz ve özel harcamaları da gider yazılamaz. Mal çekilmesinde EMSAL BEDEL üzerinden hasılat doğar.
Vergisel değerlendirme
Teşebbüs sahibinin işletmeden çektiği paralar ve aynen aldığı değerler gider yazılamaz; aynen alınan değerler EMSAL BEDELLE hasılat sayılır (193 sayılı Kanun madde 41). Olayda 80.000 TL hasılat kaydedilir; işletmeden çekiş KDV yönünden teslimdir ve emsal bedel üzerinden KDV hesaplanır (3065 sayılı Kanun madde 3 ve 27).
Sahibin kendisine, eşine ve çocuklarına ödediği ücret, ikramiye ve komisyonlar ile işletmeye koyduğu sermayenin faizi de gider değildir (madde 41). Çekilen para 131'de izlenir ve dönem sonunda sermayeden düşülür; çekişin sınırı yoktur ama gider değildir. Şahıs işletmesinde kâr dağıtımı ve stopajı söz konusu olmaz.
Yanlış yapılan kayıt
- 131Ortaklardan Alacaklar50.000 TL
- 153Ticari Mallar50.000 TL
Neden yanlış: Aynen çekilen mal emsal bedelle (80.000 TL) hasılat sayılır ve KDV'si hesaplanır; maliyetle çıkışlanınca 30.000 TL hasılat ve 16.000 TL KDV eksik beyan edilir. İnceleme farkı cezalı ekler.
Dayanağı
- Madde 41 Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler7577 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- İşletme sahibinin çektiği para nasıl kaydedilir
- 131 hesap şahıs işletmesinde kullanılır mı
- Sahibin özel harcaması gider yazılabilir mi
- İşletmeden mal çekilirse emsal bedel uygulanır mı
- Çekilen tutar gider midir
- Sahibe ödenen ücret gider yazılır mı
- Şahıs işletmesinde ortaklar cari hesabı olur mu