Taşınmaz ve iştirak hissesi satış istisnası
Olay
Şirket 2020'de 3.000.000 TL'ye aldığı %20'lik iştirak hissesini 2026'da 15.000.000 TL'ye sattı: kazanç 12.000.000 TL, %75'i (9.000.000 TL) istisna olarak fona alındı; bedel 2027 sonuna kadar tahsil edilecek.
Muhasebe kaydı
- Satış kârının fona alınmasıBorç
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar
Alacak- 549Özel Fonlaristisna fonu
Dikkat
İstisna KOŞULLUDUR: en az iki tam yıl aktifte bulunma, kazancın fona alınması ve BEŞ YIL fonda tutulması gerekir. Fon süresinden önce çekilir ya da işletmeden çıkarılırsa istisna geriye dönük olarak kaybedilir. Taşınmaz TİCARETİYLE uğraşanlar yararlanamaz.
Vergisel değerlendirme
En az iki tam yıl aktifte bulunan iştirak hisselerinin satış kazancının %75'i kurumlar vergisinden istisnadır (5520 sayılı Kanun madde 5): satış bedeli satışı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmeli, istisna kazanç BEŞ YIL fonda tutulmalıdır. Menkul kıymet ticaretiyle uğraşanlar yararlanamaz.
Taşınmazlarda istisna daraldı: 15.7.2023'ten önce edinilen taşınmazın satış kazancında oran %25, o tarihten sonra edinilenlerde istisna yok. İki tam yıl aktifte kalan iştirak hissesi ve eski tarihli taşınmaz teslimi KDV'den de istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17). Fon beş yıl içinde sermayeye ekleme dışında bir hesaba alınır ya da işletmeden çekilirse istisna cezalı geri alınır.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar15.000.000 TL
- 242İştirakler3.000.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar12.000.000 TL
Neden yanlış: İstisnanın şartı kazancın fona (549) alınmasıdır; alınmayınca beyannamede istisna gösterilse bile reddedilir ve 9.000.000 TL vergilenir. Fon kaydı, beş yıllık takip ve tahsilat şartının da izidir.
Bu şema şu soruların cevabı
- İştirak hissesi satış kârı istisna mı
- İki yıl şartı nasıl hesaplanır
- İstisna kazanç hangi hesapta bekletilir
- Fon beş yıl içinde çekilirse ne olur
- Satış bedeli ne zaman tahsil edilmeli
- Taşınmaz ticareti yapanlar yararlanabilir mi
- İstisna oranı kaç