Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları
Olay
İnceleme, 2024 KDV beyannamesinde 200.000 TL eksik beyan tespit etti: 200.000 TL vergi, 200.000 TL vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi tarh edildi. Ayrıca geç verilen bir beyanname için usulsüzlük cezası kesildi.
Muhasebe kaydı
- Cezanın tahakkukuBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve ZararlarKKEG olarak izlenir
Alacak- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar
Dikkat
Cezaların HİÇBİRİ gider yazılamaz. Pişmanlıkla beyanda vergi ziyaı cezası KESİLMEZ; ceza indirimi talebi ise cezayı azaltır ama dava hakkından vazgeçmek anlamına gelir — ikisi birlikte kullanılamaz.
Vergisel değerlendirme
Verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi ya da eksik tahakkuku vergi ziyaıdır; cezası ziyaa uğratılan verginin bir katı, sahte belgede üç katıdır (213 sayılı Kanun madde 341 ve 344). Şekle ilişkin ihlaller usulsüzlük (madde 352) ve özel usulsüzlük (madde 353) cezasına konu olur. Cezaların hiçbiri gider yazılamaz (193 sayılı Kanun madde 41).
Pişmanlıkla verilen beyannamede vergi ziyaı cezası kesilmez, pişmanlık zammı ödenir (madde 371); tarhiyat sonrasında ceza indirimi (madde 376) cezayı azaltır ama dava hakkından vazgeçmeyi gerektirir, uzlaşma ayrı bir yoldur. Cezalar 689'da kanunen kabul edilmeyen gider olarak izlenir ve beyannamede matraha eklenir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderlericeza ve faiz
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar
Neden yanlış: Ceza ve gecikme faizi matrahtan indirilemez; 770'e karışınca beyannamede eklenmez ve matrah o kadar eksik çıkar. Bir sonraki inceleme aynı tutarı yeni bir vergi ziyaı cezasıyla ekler; hata kendini büyütür.
Dayanağı
- Madde 341 Vergi Ziyaı
- Madde 352 Usulsüzlük Dereceleri ve Cezaları7524 s.K. ile ibare değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Vergi ziyaı cezası nasıl hesaplanır
- Usulsüzlük ile özel usulsüzlük farkı ne
- Ceza gider yazılabilir mi
- Pişmanlıkla beyanda ceza kesilir mi
- İndirim talebiyle ceza azalır mı
- Tek fiille birden çok ceza kesilir mi
- Ceza hangi hesapta izlenir