Alacağın temliki ve faktoring
Olay
Şirket 300.000 TL'lik 90 gün vadeli alacağını faktoring şirketine RÜCUSUZ devretti: 270.000 TL peşin aldı, 30.000 TL faiz ve komisyon (BSMV dahil) kesildi.
Muhasebe kaydı
- Alacağın devriBorç
- 102Bankalarnet tahsil edilen
- 780Finansman Giderlerikomisyon ve masraflar
Alacak- 120Alıcılar
Dikkat
RÜCU EDİLEBİLİR temlikte risk devredende kaldığı için alacak bilançodan çıkarılmaz, bir borç kaydı doğar. Rücusuz temlikte ise alacak çıkar. İkisini aynı kaydetmek bilançoyu yanlış gösterir.
Vergisel değerlendirme
Rücusuz temlikte tahsil riski faktoring şirketine geçer: alacak bilançodan çıkar, kesilen faiz ve komisyon o dönemin finansman gideridir (213 sayılı Kanun madde 281). Faktoring ücreti banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir, KDV'si yoktur; faturada KDV aranmaz.
Rücu edilebilir temlikte risk devredende kalır: alacak bilançoda durur, alınan para borçtur ve faiz vade boyunca gider yazılır. Her iki hâlde de faktoring gideri finansman gider kısıtlamasına girer: yabancı kaynaklar öz kaynağı aşıyorsa giderin %10'u kanunen kabul edilmeyen giderdir (5520 sayılı Kanun madde 11).
Yanlış yapılan kayıt
- 780Finansman Giderleri25.000 TL
- 191İndirilecek KDV5.000 TL
- 120Alıcılar30.000 TL
Neden yanlış: Faktoring ücretinde KDV yoktur; 191'e yazılan 5.000 TL hayali bir indirimdir ve KDV beyanını eksiltir. Tutarın tamamı BSMV dahil finansman gideridir; inceleme indirimi reddedip vergi ziyaı cezası keser.
Bu şema şu soruların cevabı
- Temlik edilen alacak nasıl kaydedilir
- Faktoring komisyonu hangi hesaba yazılır
- Rücu edilebilir temlik ile edilemez farkı ne
- Temlikte alacak bilançodan çıkar mı
- Faktoring işleminde BSMV var mı
- Alacağın devri KDV'ye tabi mi
- Temlik sözleşmesi şekil şartına tabi mi