Sat-kirala-geri al işlemi
Olay
Şirket kayıtlı değeri 3.000.000 TL, birikmiş amortismanı 1.000.000 TL olan fabrika binasını finansal kiralama şirketine 8.000.000 TL'ye satıp 5 yıllığına geri kiraladı; süre sonunda geri alacak.
Muhasebe kaydı
- Varlığın kiralama şirketine satışıBorç
- 120Alıcılar
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)birikmiş tutar
Alacak- 253Tesis, Makine ve Cihazlar
- 549Özel Fonlaristisna kazanç
Dikkat
İşlem üç aşamalıdır ve istisna ÜÇÜNÜN DE tamamlanmasına bağlıdır; sözleşmeden dönülür ya da varlık üçüncü kişiye satılırsa istisna geriye dönük kaybedilir. Varlık, kiracının aktifinde kalmaya devam eder.
Vergisel değerlendirme
Sat-kirala-geri al işleminde satış kazancı (olayda 6.000.000 TL) kurumlar vergisinden istisnadır ve pasifte özel fonda tutulur (5520 sayılı Kanun madde 5); satış ve geri kiralama KDV'den de istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17). Varlık kiracının aktifinde kalmaya devam eder, amortisman kiracıda (213 sayılı Kanun mükerrer madde 290).
İstisna işlemin ÜÇ aşamasının da (satış, kiralama, geri alım) tamamlanmasına bağlıdır: sözleşmeden dönülür ya da varlık üçüncü kişiye satılırsa istisna geriye dönük kaybedilir, vergi cezalı istenir. Fondaki kazanç varlığın amortismanına mahsup edilmez; geri alınan varlığın amortismanı eski değer üzerinden sürer.
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar8.000.000 TL
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)1.000.000 TL
- 253Tesis, Makine ve Cihazlar3.000.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar6.000.000 TL
Neden yanlış: İstisna kazanç 679'a yazılıp beyannamede istisna satırına alınmazsa 6.000.000 TL boşuna vergilenir; fon kaydı (549) olmayınca da istisnanın izlenmesi ve geri alım şartının takibi imkânsızlaşır.
Dayanağı
- Mükerrer Madde 290 Finansal kiralama işlemlerinde değerleme4842 s.K. ile eklendi
- Madde 5 İstisnalar7524 s.K. ile ibare değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Sat-kirala-geri al nasıl kaydedilir
- Bu işlemde satış kârı vergilenir mi
- Varlık bilançodan çıkar mı
- Amortismana kim devam eder
- İşlem sonunda varlık geri alınınca ne olur
- Normal finansal kiralamadan farkı ne
- İstisna şartları neler