Bölünme ve devirle alınan hissede iktisap tarihi ve satış istisnası
Olay
Şirket, kısmi bölünmeyle devraldığı iştirak hisselerini (bölünen şirketin aktifine dört yıl önce girmişti) bir yıl sonra 30.000.000 TL'ye sattı; kayıtlı değer 10.000.000 TL, kazanç 20.000.000 TL, yüzde yetmiş beşi fona alındı.
Muhasebe kaydı
- Bölünmeyle devralınan hissenin satışıBorç
- 102Bankalar30.000.000 TL
Alacak- 242İştirakler10.000.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar20.000.000 TL — satış kazancı
- İstisna kısmın fona alınması — beş yıl beklerBorç
- 570Geçmiş Yıllar Kârları15.000.000 TL
Alacak- 549Özel Fonlar15.000.000 TL — istisna fonu
Dikkat
İki yıllık süre YENİDEN BAŞLAMAZ: bölünme ya da devirle devralınan iştirak hissesi ve taşınmazda iktisap tarihi, bölünen ya da devralınan kurumun o kıymeti edindiği tarihtir. Vergisiz devrin devamıdır bu; kayıtlı değerle gelen kıymetin süresi de kayıtlı değerle gelir. İstisna kazancın satış yılını izleyen beş yıl fonda tutulması ve bedelin iki yıl içinde tahsili şarttır.
Vergisel değerlendirme
Kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisselerinin satışından doğan kazancın Kanunda belirtilen oranı, satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fonda tutulmak ve satış bedelinin iki yıl içinde tahsil edilmesi şartıyla kurumlar vergisinden istisnadır (5520 sayılı Kanun madde 5). Devir ve bölünme işlemleri kayıtlı değerle yapılır ve kâr hesaplanmaz (madde 19 ve 20).
İdare, Kanunun 19 ve 20'nci maddeleri kapsamında gerçekleşen devir, tam ve kısmi bölünmede devralınan taşınmaz, iştirak hissesi, kurucu ve intifa senetleri ile rüçhan haklarının iktisap tarihi olarak devralınan ya da bölünen kurumdaki iktisap tarihinin esas alınacağını söylüyor; olayda dört artı bir yıl geçtiğinden iki yıl şartı sağlanmıştır. Fon beş yıl içinde sermayeye eklenebilir; başka hesaba alınır ya da işletmeden çekilirse istisna edilen vergi gecikme faiziyle aranır.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalar30.000.000 TL
- 242İştirakler10.000.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar20.000.000 TL — tamamı vergili
Neden yanlış: İktisap tarihi bölünen kurumdaki tarihtir; iki yıl dolmuştur ve kazancın istisna oranı vergiden korunabilirdi. Hakkı kullanmamak geri alınamayan bir vergi ödetir; beyanname verildikten sonra istisna için düzeltme tartışmalıdır.
Dayanağı
- Madde 5 İstisnalar7524 s.K. ile ibare değişti
- Madde 19 Devir, bölünme ve hisse değişimi7456 s.K. ile ibare değişti
- Madde 20 Devir, bölünme ve hisse değişimi hallerinde vergilendirme
- Devir, tam ve kısmi bölünmeyle devralınan hissenin iktisap tarihi, bölünen kurumdaki iktisap tarihidir2024-07-09 · 62030549-125[19-2024]-912161
Bu şema şu soruların cevabı
- Bölünmeyle devralınan hissenin iktisap tarihi hangi tarih
- Devirle alınan taşınmazda iki yıl nereden başlar
- Kısmi bölünme sonrası hisse satışı istisnadan yararlanır mı
- İştirak hissesi satış kazancı istisnasının oranı kaç
- İstisna kazanç fona alınır mı
- Satış bedelinin tahsili istisnayı etkiler mi
- İki yıl dolmadan satılan hissede istisna var mı