Organize sanayi bölgesinin muafiyeti ve kiralama işlemi
Olay
OSB bir katılımcıya 10.000.000 TL'ye arsa tahsis etti ve bölgedeki bir işyerini kamu kurumuna aylık 100.000 TL'ye kiraladı; kiralama sürekli ve ticari nitelikte olduğundan iktisadi işletme kaydı yapıldı.
Muhasebe kaydı
- OSB — katılımcıya arsa tahsisi, istisnaBorç
- 120Alıcılar10.000.000 TL — katılımcı
Alacak- 600Yurtiçi Satışlar10.000.000 TL — KDV'siz
- OSB — işyeri kiralama, iktisadi işletme oluşmuşsa KDV'liBorç
- 120Alıcılar120.000 TL
Alacak- 600Yurtiçi Satışlar100.000 TL
- 391Hesaplanan KDV20.000 TL
- Katılımcı — OSB'den arsa alışı, KDV'siz maliyetBorç
- 250Arazi ve Arsalar10.000.000 TL
Alacak- 102Bankalar10.000.000 TL
Dikkat
OSB tüzel kişiliği KURUMLAR VERGİSİNDEN MUAF ama bu muafiyet OSB'nin kurduğu iktisadi işletmeye geçmez: sürekli, ticari nitelikte kiralama ya da hizmet OSB bünyesinde iktisadi işletme doğurur, o işletme hem kurumlar vergisine hem KDV'ye tabidir. OSB'nin katılımcıya arsa ve işyeri teslimi KDV'den istisnadır; KDV'siz alan katılımcı indirim yapmaz, bedel maliyettir.
Vergisel değerlendirme
Organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği, Kanunun uygulanmasıyla ilgili iş ve işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır (4562 sayılı Kanun madde 21); kurumlar vergisi yönünden de organize sanayi bölgeleri muaf kurumlar arasındadır, ancak bünyelerinde oluşan iktisadi işletmeler mükelleftir (5520 sayılı Kanun madde 4). OSB'nin arsa ve işyeri teslimleri KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17).
İdare, OSB'nin kiralama faaliyetinin bünyesinde iktisadi işletme oluşturması halinde bu işletmeye dahil gayrimenkullerin kiralanmasının KDV'ye tabi olacağını (madde 1), aksi halde istisnanın süreceğini söylüyor; ölçüt kiralamanın devamlılığı ve ticari organizasyon niteliğidir. Katılımcı yönünden OSB'den KDV'siz alınan arsa maliyet bedeliyle aktifleşir; OSB'nin katılımcılara yansıttığı altyapı ve kamulaştırma payları da arsanın maliyetine girer.
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar120.000 TL
- 600Yurtiçi Satışlar120.000 TL — muaf, KDV'siz
Neden yanlış: Sürekli ve ticari kiralama iktisadi işletmedir: kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmeli, KDV hesaplanmalıydı. Muaf sayılınca hem kurumlar vergisi hem KDV eksik kalır; inceleme iktisadi işletmeyi re'sen tesis eder.
Dayanağı
- Madde 21 Muafiyet
- Madde 4 Muafiyetler7491 s.K. ile ibare değişti
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 1 Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler5904 s.K. ile maddenin tamamı değiştirildi (eski metin dipnotta)
- OSB'nin kiralaması bünyesinde iktisadi işletme oluşturuyorsa KDV'li; oluşturmuyorsa istisna2026-03-13 · E-70061300-105-9800
Bu şema şu soruların cevabı
- Organize sanayi bölgesi kurumlar vergisinden muaf mı
- OSB'nin kiraya verdiği işyerinde KDV var mı
- OSB'nin iktisadi işletmesi ne zaman oluşur
- OSB arsa tahsisinde KDV hesaplanır mı
- OSB katılımcıya yansıttığı kamulaştırma bedelinde KDV olur mu
- OSB'nin aidat geliri vergiye tabi mi
- OSB'den arsa alan sanayici KDV indirir mi