Döviz alımı ve satımı

Finansman ve bankaBankadan döviz alındığında ya da eldeki döviz bozdurulduğunda

Olay

Şirket ithalat ödemesi için bankadan 100.000 USD aldı; bankanın satış kuru 42 TL, 4.200.000 TL ödedi ve banka binde iki kambiyo vergisi kesti. Bir ay sonra ödeme gerekmeyince dövizi 43 TL'den bozdurdu.

Muhasebe kaydı

Bankadan döviz alımı — bankanın satış kuruyla
Borç
- 102Bankalar4.200.000 TL — döviz hesabı
- 770Genel Yönetim Giderleri8.400 TL — kambiyo gider vergisi
Alacak
- 102Bankalar4.208.400 TL — TL hesabı
Dövizin bozdurulması — kayıtlı kurun üstünde
Borç
- 102Bankalar4.300.000 TL — TL hesabı
Alacak
- 102Bankalar4.200.000 TL — döviz hesabı
- 646Kambiyo Kârları100.000 TL
Kayıtlı kurun altında bozdurma
Borç
- 102BankalarTL hesabı
- 656Kambiyo Zararlarıfark
Alacak
- 102Bankalardöviz hesabı

Dikkat

Döviz, ödenen TL tutarıyla (bankanın SATIŞ kuruyla) kayda girer; Merkez Bankası kuruyla yazıp farkı gider atmak yanlıştır. Kambiyo işleminde bankanın kestiği vergi KDV DEĞİLDİR, indirilmez; giderdir. İhracatçı birliğine üye ihracatçılar ile döviz kredisi ödemeleri için yapılan alımlarda oran sıfırdır; bankaya bunu belgelemek şirketin işidir.

Vergisel değerlendirme

Yabancı paralar borsa rayiciyle, borsa rayici yoksa Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen kurla değerlenir (213 sayılı Kanun madde 280); alım anında kayıt değeri ise fiilen ödenen TL karşılığıdır. Bozdurmada kayıtlı değerle tahsil edilen TL arasındaki fark kambiyo kârı ya da zararıdır. Kasadaki nakit döviz dönem sonunda efektif alış kuruyla, bankadaki döviz döviz alış kuruyla değerlenir (madde 284, madde 280).

Bankaların kambiyo satışları banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir (6802 sayılı Kanun madde 28); oran kambiyo satış tutarının binde ikisidir, ancak döviz kredisi geri ödemesi, bankalar arası ve ihracatçı birliği üyesi ihracatçılara yapılan satışlarda sıfırdır (madde 33). İdare, birliğe üyeliğin ve ihracatın tevsik edilmesi şartıyla sıfır oranı teyit ediyor. Vergi bankanın vergisidir, müşteriye yansıtılır; KDV gibi indirilmez, gider yazılır.

Yanlış yapılan kayıt

Kambiyo vergisini KDV sanıp indirilecek KDV'ye yazmak

Borç

102Bankalar4.200.000 TL — döviz hesabı
191İndirilecek KDV8.400 TL

Alacak

102Bankalar4.208.400 TL

Neden yanlış: Banka ve sigorta muameleleri vergisi KDV değildir; indirilecek KDV'ye yazılınca beyanname yersiz indirim taşır ve inceleme farkı cezasıyla ister. Doğrusu gider yazmaktır; gider olarak zaten indirilebilir.

Dayanağı

Madde 280 Yabancı Paralar4369 s.K. ile değiştirildi
Madde 33 Nispet:7194 s.K. ile ibare değişti
Madde 28 I-Mevzu, vergiyi doğuran olay6009 s.K. ile fıkra değişti
Madde 284 Kasa Mevcudu

İhracatçı birliğine üye ihracatçıya kambiyo satışında vergi oranı sıfır2024-03-14 · E-90792880-180[2023/32]-156537

Bu konunun bütün dayanaklarını dizelim →

Bu şema şu soruların cevabı

Bankadan alınan döviz hangi kurla kaydedilir
Döviz bozdururken oluşan fark nereye yazılır
Döviz alımında kambiyo vergisi kesilir mi
Kambiyo gider vergisi indirilir mi
İhracatçının döviz alımında vergi sıfır mı
Kasadaki döviz yıl sonunda hangi kurla değerlenir
Döviz hesabından TL hesaba geçişte kâr zarar doğar mı