Dönem sonu gider tahakkuku (faturası gelmemiş gider)
Olay
Şirketin Aralık ayı elektrik tüketimi 200.000 TL + KDV; fatura 10 Ocak'ta düzenlendi. Şirket Aralık sonunda tahakkuk yaptı, Ocak'ta faturayı kaydetti.
Muhasebe kaydı
- Aralık sonu — faturasız gider tahakkuku, KDV yokBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri200.000 TL — Aralık elektriği
Alacak- 381Gider Tahakkukları200.000 TL
- Ocak — fatura geldi: tahakkukun kapatılması, KDV Ocak'ta indirilirBorç
- 381Gider Tahakkukları200.000 TL
- 191İndirilecek KDV40.000 TL
Alacak- 320Satıcılar240.000 TL
Dikkat
Gider TAHAKKUK esasına, KDV BELGE esasına bağlıdır: Aralık'ta tüketilen elektriğin gideri Aralık'ındır ve fatura gelmese de tahakkuk ettirilir; KDV'si ise fatura düzenlenip deftere kaydedildiği Ocak'ta indirilir, Aralık'ta değil. Tahakkuk tutarı belli ya da güvenilir biçimde hesaplanabilir olmalıdır; rastgele tahmin karşılık niteliğinde olur ve kabul edilmez.
Vergisel değerlendirme
Ticari kazanç tahakkuk esasına göre tespit edilir; kazancın elde edilmesiyle ilgili giderler ait oldukları dönemde indirilir (193 sayılı Kanun madde 40). Dönem sonunda tutarı ve alacaklısı belli olup faturası gelmemiş giderler, gider tahakkuku olarak pasifte gösterilir (213 sayılı Kanun madde 287); tahakkuk, borcun mahiyet ve tutar itibarıyla kesinleşmiş olmasına dayanır.
KDV indirimi, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılını izleyen yılın sonuna kadar, belgenin deftere kaydedildiği dönemde yapılır (3065 sayılı Kanun madde 29 ve 34); Aralık hizmetine ait faturanın KDV'si Ocak'ta kayda alınıp Ocak beyannamesinde indirilir. Faturası gelmeden KDV kaydı yapılamaz; tahakkuk yalnız KDV hariç gider tutarını taşır.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri200.000 TL
- 191İndirilecek KDV40.000 TL — belgesiz
- 381Gider Tahakkukları240.000 TL
Neden yanlış: İndirim fatura ve deftere kayıt şartına bağlıdır; Aralık'ta belge olmadan indirilen KDV yersiz indirimdir ve Aralık beyannamesini eksik ödetir. Fatura Ocak'ta kaydedildiğinde ikinci kez indirilirse mükerrer olur.
Dayanağı
- Madde 287 Pasif Geçici Hesap Kıymetleri
- Madde 40 İndirilecek Giderler7578 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 29 Vergi İndirimi7491 s.K. ile eklendi
- Madde 34 İndirimin Belgelendirilmesi
Bu şema şu soruların cevabı
- Faturası gelmemiş Aralık gideri hangi yıla yazılır
- Gider tahakkuku nasıl kaydedilir
- Fatura Ocak'ta gelince KDV hangi ay indirilir
- Gider tahakkukunda KDV kaydedilir mi
- Tahmini tutarla tahakkuk yapılır mı
- Fatura tarihi ile hizmet dönemi farklıysa gider hangi yılın
- Tahakkuk sonraki yıl faturayla nasıl kapatılır