İştirak hissesi alımı
Olay
Şirket bir tedarikçisinin yüzde otuz payını ortaklarından 10.000.000 TL'ye satın aldı; noter ve danışmanlık için 150.000 TL + KDV ödedi. Alım için kullanılan kredinin yıllık faizi 1.200.000 TL.
Muhasebe kaydı
- Hisselerin alınması — alış bedeliBorç
- 242İştirakler10.000.000 TL — yüzde otuz pay
Alacak- 102Bankalar10.000.000 TL
- Alımla ilgili noter ve danışmanlık giderleriBorç
- 770Genel Yönetim Giderleri150.000 TL
- 191İndirilecek KDV30.000 TL
Alacak- 102Bankalar180.000 TL
- Alım için kullanılan kredinin faiziBorç
- 780Finansman Giderleri1.200.000 TL
Alacak- 300Banka Kredileriveya 102
Dikkat
Hisse devri KDV'den ve DAMGA VERGİSİNDEN istisnadır; sözleşmeye damga vergisi ödemek ya da satıcıdan KDV'li fatura istemek yersiz vergidir. Alınan hisselerin değerleme ölçüsü ALIŞ BEDELİDİR: borsa değeri, dönem sonunda değer düşse de bir yıl içinde satılmadıkça kayıtlara girmez. Hisse alımı için kullanılan kredinin faizi gider yazılır; iştirakten gelen kâr payı ise istisnadır.
Vergisel değerlendirme
Hisse senetleri alış bedeliyle değerlenir (213 sayılı Kanun madde 279); alışla doğrudan ilgili noter, danışmanlık ve aracılık giderleri mükellefin tercihine göre maliyete eklenir ya da gider yazılır. Hisse senedi ve ortaklık payı teslimleri KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun madde 17); hisse devir sözleşmesi de damga vergisinden istisnadır (488 sayılı Kanun madde 9 ve ekli tablo), idare yabancı ortaklardan alımda da istisnayı teyit ediyor.
İştirak hissesi alımıyla ilgili finansman gideri indirilebilir: istisna kazançlara ilişkin giderlerin indirilemeyeceği kuralı, iştirak hissesi alımına ait finansman giderlerini açıkça dışarıda bırakır (5520 sayılı Kanun madde 5). İştirakten alınan kâr payı iştirak kazancı istisnasından yararlanır; hisseler iki yıl elde tutulup satılırsa satış kazancının bir kısmı da istisnadır. Yüzde elliyi aşan pay bağlı ortaklıkta, yüzde on ile elli arası iştirakte izlenir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri94.800 TL — damga vergisi
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar94.800 TL
Neden yanlış: Hisse devri damga vergisinden istisnadır; ödenen vergi yersizdir ve düzeltme talebiyle geri alınabilir. Gider yazılması da matrahı yersiz azaltır; inceleme gideri reddeder, iade süresi geçmişse tutar şirkette kalır.
Dayanağı
- Madde 279 Menkul Kıymetler4369 s.K. ile değiştirildi
- Madde 177577 s.K. ile ibare eklendi
- Madde 5 İstisnalar7524 s.K. ile ibare değişti
- Madde 9 İstisnalar
- Hisse devir sözleşmesi damga vergisinden istisna2016-12-09 · B.07.1.GİB.4.34.18.01-155[2016/308]-242863
Bu şema şu soruların cevabı
- Hisse alımı hangi hesaba kaydedilir
- İştirak hissesi alımında noter ve danışmanlık gideri maliyete girer mi
- Hisse devrinde KDV var mı
- Hisse devir sözleşmesinde damga vergisi ödenir mi
- İştirak hissesi almak için kullanılan kredinin faizi gider mi
- İştirak ile bağlı ortaklık ayrımı nasıl yapılır
- Alınan hisseler dönem sonunda nasıl değerlenir