Yasal yedek akçe ayrılması
Olay
Ödenmiş sermayesi 5.000.000 TL olan şirketin yıllık net kârı 3.000.000 TL. Genel kurul yüzde beş birinci tertip yedek (150.000 TL) ayırdı, gerçek kişi ortaklara 2.600.000 TL kâr payı dağıttı; sermayenin yüzde beşi düşüldükten sonra dağıtılan tutarın onda biri olarak 235.000 TL ikinci tertip yedek ayırdı, kalan 15.000 TL geçmiş yıl kârına devredildi.
Muhasebe kaydı
- Kârın dağıtımı — yedekler ve kâr payı birlikteBorç
- 590Dönem Net Kârı3.000.000 TL
Alacak- 540Yasal Yedekler150.000 TL — birinci tertip
- 540Yasal Yedekler235.000 TL — ikinci tertip
- 331Ortaklara Borçlar2.340.000 TL — net kâr payı
- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar260.000 TL — kâr payı stopajı
- Dağıtılmayan kısmın geçmiş yıl kârlarına devriBorç
- 590Dönem Net Kârı15.000 TL
Alacak- 570Geçmiş Yıllar Kârları15.000 TL — dağıtılmayan kâr
Dikkat
Yedek akçe GİDER DEĞİLDİR: vergiden sonraki kârdan ayrılır, kurumlar vergisi matrahını azaltmaz. Birinci tertip yedek, yıllık kârın yüzde beşi olarak ödenmiş sermayenin yüzde yirmisine ulaşana kadar ayrılır; ikinci tertip, sermayenin yüzde beşi düşüldükten sonra ortaklara DAĞITILAN kâr payının onda biridir; dağıtım yoksa ikinci tertip de yoktur. Yedeğe alınan kârda stopaj doğmaz; stopaj yalnız ortağa dağıtılan kısımdadır.
Vergisel değerlendirme
Her ne şekilde ve ne isimle olursa olsun ayrılan yedek akçeler kurum kazancının tespitinde indirilemez (5520 sayılı Kanun madde 11); yedek, vergilendirilmiş kârın bilançoda tutulan bir parçasıdır, öz kaynakta kalır. Yedek akçe ayrılması kâr dağıtımı değildir: bu aşamada ortağa ödenen bir şey yoktur, stopaj doğmaz.
Kâr payı stopajı yalnız ortaklara dağıtılan kısım üzerinden kesilir (193 sayılı Kanun madde 94, 5520 sayılı Kanun madde 15); kârın ya da yedeklerin sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmaz ve kesintiye tabi değildir. Yedekler sonradan ortaklara dağıtılırsa o gün kâr payıdır ve stopaj o gün doğar. Dağıtılmayan kâr geçmiş yıl kârlarında bekler; ortakların cari hesaptan çektiği para dağıtım sayılabilir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri350.000 TL — yedek akçe
- 540Yasal Yedekler350.000 TL
Neden yanlış: Yedek akçe kanunen kabul edilmeyen bir kalemdir: gider yazılınca kurumlar vergisi matrahı 350.000 TL eksik beyan edilir. Ayrıca yedek net kârdan ayrılmadığı için dönem kârı ve dağıtılabilir tutar yanlış çıkar; inceleme farkı cezasıyla tarh eder.
Dayanağı
- Madde 11 Kabul edilmeyen indirimler7577 s.K. ile bent eklendi
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
- Madde 15 Vergi kesintisi (45)(46)7524 s.K. ile ibare eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Yasal yedek akçe nasıl hesaplanır
- Birinci tertip yedek akçe ne zamana kadar ayrılır
- İkinci tertip yedek akçe hangi tutar üzerinden ayrılır
- Yedek akçe ayrılırken vergi kesilir mi
- Yedek akçe gider yazılabilir mi
- Yedek akçelerin sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılır mı
- Yedek akçe dağıtılırsa stopaj olur mu
- Kâr dağıtmadan yedek akçe ayrılır mı