Kâr payı avansı dağıtımı

Şirketler ve ortaklarYıl bitmeden ara dönem kârından ortaklara avans ödendiğinde

Olay

Şirket altı aylık ara bilançosunda 2.500.000 TL kâr gösterdi; genel kurul iki gerçek kişi ortağa 1.000.000 TL kâr payı avansı dağıttı. Yıl sonu net kârı 3.000.000 TL çıktı ve genel kurul kârın 1.000.000 TL'sini dağıtıp avansı mahsup etti.

Muhasebe kaydı

  1. Avansın ödenmesi — stopaj avansta kesilir
    Borç
    • 131Ortaklardan Alacaklar1.000.000 TL — kâr payı avansı
    Alacak
    • 102Bankalar900.000 TL
    • 360Ödenecek Vergi ve Fonlar100.000 TL — kâr payı stopajı
  2. Yıl sonu — kesinleşen kârdan dağıtım kararı
    Borç
    • 590Dönem Net Kârı1.000.000 TL
    Alacak
    • 331Ortaklara Borçlar1.000.000 TL
  3. Avansın dağıtılan kârdan mahsubu
    Borç
    • 331Ortaklara Borçlar1.000.000 TL
    Alacak
    • 131Ortaklardan Alacaklar1.000.000 TL

Dikkat

Stopaj AVANS ÖDENİRKEN kesilir; yıl sonunu beklemek kesintiyi geciktirir. Avans, kesinleşen yıllık kârdan MAHSUP edilmek zorundadır ve bunun süresi vardır: beyannamenin verildiği hesap döneminin sonu. Yıl sonu kârı avansı karşılamazsa aşan kısım ortağa verilmiş borç haline gelir; faizsiz kalırsa örtülü kazanç dağıtımıdır.

Vergisel değerlendirme

Kâr payı avansı ortak yönünden kâr payıdır: gerçek kişi ortağa ödenirken 193 sayılı Kanunun 94'üncü maddesine, ortak kurumsa 5520 sayılı Kanunun 15'inci maddesine göre kesinti yapılır ve avansın ödendiği ayın muhtasar beyannamesiyle beyan edilir. İdareye göre ortak için elde etme, avansın kâr dağıtım kararıyla dağıtılan kârdan mahsup edildiği tarihte gerçekleşir; mahsup, beyannamenin verildiği hesap döneminin sonundan sonraya bırakılamaz.

Avans, dağıtılabilir kârı ve ara dönem finansal tablodaki kârın belirli bir oranını aşamaz; yıl sonunda kâr yeterli çıkmazsa aşan kısım ortaktan geri alınır, alınmazsa ortağa kullandırılan borçtur ve emsal faiz hesaplanmazsa örtülü kazanç dağıtımı sayılır (5520 sayılı Kanun madde 13). Mahsup edilen avansın stopajı ikinci kez kesilmez; ortak, avans üzerinden kesilen vergiyi kâr payını beyan ettiği yılın beyannamesinde mahsup eder.

Yanlış yapılan kayıt

Avansı stopajsız ödeyip ortaklar carisine yazmak
Borç
  • 131Ortaklardan Alacaklar1.000.000 TL
Alacak
  • 102Bankalar1.000.000 TL

Neden yanlış: Kesinti avans anında doğar; 100.000 TL stopaj yıl sonuna ertelenmiş, muhtasar eksik verilmiş olur. Cari hesapta faizsiz duran tutar, yıl sonu dağıtım kararı yoksa adat faizi ve örtülü kazanç sorusunu da açar.

Bu şema şu soruların cevabı

  • Kâr payı avansında stopaj kesilir mi
  • Avans kâr payı hangi hesaba kaydedilir
  • Yıl sonunda avans kâr payı nasıl mahsup edilir
  • Dağıtılan avans yıl sonu kârını aşarsa ne olur
  • Ara dönem kârından avans dağıtmak için ne gerekir
  • Avans kâr payı ortak için ne zaman elde edilmiş sayılır
  • Kâr payı avansının mahsubu için süre var mı

Şema bizim düzenlememiz, dayanak resmî metin. Hesap planı ve madde metinleri kaynağından gelir; kaydın hangi hesaplara işleneceği ise yaygın uygulamadır ve işletmenizin hesap planına göre değişebilir. Yukarıdaki maddelerin bugünkü hâlini Mevzuat AI'da, aynı konuda idarenin ne dediğini Özelge AI'da görebilirsiniz.

← Bütün kayıt şemaları