Yabancı para değerlemesi (kur farkı)
Olay
Yıl sonunda 100.000 USD'lik müşteri alacağı (kayıtta 1 USD = 38 TL) ve 50.000 USD'lik satıcı borcu (kayıtta 39 TL) var; 31 Aralık döviz alış kuru 42 TL.
Muhasebe kaydı
- Lehe kur farkıBorç
- 120Alıcılarilgili hesap
Alacak- 646Kambiyo Kârları
- Aleyhe kur farkıBorç
- 656Kambiyo Zararları
Alacak- 320Satıcılarilgili hesap
Dikkat
Değerleme DÖVİZ ALIŞ kuruyla yapılır; efektif alış kuru yalnız kasadaki nakit döviz içindir. İkisini karıştırmak her dönem sonu tekrarlayan bir farka yol açar.
Vergisel değerlendirme
Yabancı para cinsinden alacak ve borçlar dönem sonunda Merkez Bankası DÖVİZ ALIŞ kuruyla değerlenir; kasadaki efektif için efektif alış kuru kullanılır (213 sayılı Kanun madde 280). Olayda alacakta 400.000 TL lehe, borçta 150.000 TL aleyhe kur farkı doğar; ikisi de o yılın kazancına girer, tahsil ya da ödeme beklenmez.
Dönem sonu değerlemesi FATURAYA konu olmaz; KDV yalnız ödeme anında doğan kur farkında hesaplanır (ayrı şema). Duran varlığa ait kredinin kur farkı varlık aktife girene kadar maliyettir, sonrası tercihe bağlıdır. Yabancı para avanslar ve senetler de değerlenir; ilişkili kişiye dövizli borçta örtülü sermaye sınırı ayrıca izlenir.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalartahsilat — ertesi yıl
- 120Alıcılar
- 646Kambiyo Kârlarıkur farkı — ertesi yıl
Neden yanlış: Aralık sonunda doğmuş 400.000 TL lehe kur farkı ertesi yıla kayar; matrah 250.000 TL (net) eksik beyan edilir. Değerleme zorunludur, tercih değildir; inceleme farkı cezalı ekler.
Bu şema şu soruların cevabı
- Kur farkı kaydı nasıl yapılır
- Dönem sonu döviz değerlemesi hangi kurla yapılır
- Efektif alış kuru mu döviz alış kuru mu kullanılır
- 646 ve 656 hesaplar ne zaman kullanılır
- Dövizli borç dönem sonunda nasıl değerlenir
- Kambiyo kârı hangi hesaba yazılır
- Tahsilat anında oluşan fark nereye gider
- Kasadaki nakit döviz hangi kurla değerlenir