Kur korumalı mevduat hesabı ve istisnası
Olay
Şirket, kararla belirlenen bilanço tarihinde elinde bulunan 100.000 USD'yi (kayıtlı 38 TL) 42 TL kurundan TL'ye çevirip kur korumalı vadeli hesap açtı. Vade sonunda 600.000 TL faiz ve 400.000 TL kur farkı desteği aldı.
Muhasebe kaydı
- Dövizin TL'ye çevrilip vadeli hesaba yatırılması — çevrim kur farkı istisnaBorç
- 102Bankalar4.200.000 TL — kur korumalı hesap
Alacak- 102Bankalar3.800.000 TL — döviz hesabı
- 646Kambiyo Kârları400.000 TL — çevrim kur farkı
- Vade sonu — faiz ve kur farkı desteği, stopaj yokBorç
- 102Bankalar1.000.000 TL
Alacak- 642Faiz Gelirleri600.000 TL — faiz
- 642Faiz Gelirleri400.000 TL — kur farkı desteği
- Beyanname — istisna kazancın matrahtan düşülmesiBorç
- 691Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıklarıistisna sonrası vergi
Alacak- 370Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
Dikkat
İstisna DÖVİZİN TARİHİNE bağlıdır: yalnız Kanunda ve Cumhurbaşkanı kararlarında sayılan bilanço tarihlerinde şirket bilançosunda BULUNAN döviz kur korumalı hesaba çevrildiğinde kazanç istisnadır; sonradan aktife giren dövizin çevrilmesi istisna doğurmaz. İstisna üç kalemi kapsar: çevrim günündeki kur farkı, vade sonundaki faiz ve kur farkı desteği. Vergisiz diye kayıt dışı bırakılmaz; gelir yazılır, beyannamede istisna olarak düşülür.
Vergisel değerlendirme
Kanunda ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenen tarihlerdeki bilançolarda yer alan yabancı paraların Türk lirasına çevrilerek en az üç ay vadeli kur korumalı mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesi halinde, dönüşüm anındaki kur farkı kazancı ile vade sonunda elde edilen faiz, kâr payı ve kur farkı desteği kurumlar vergisinden istisnadır (5520 sayılı Kanun geçici madde 14). İdare, belirlenen bilanço tarihlerinde bulunmayıp sonradan aktife giren dövizin dönüşümünden elde edilen gelirin istisnadan yararlanamayacağını, bankanın ödediği primlerin ise mevduat faizi sayılıp istisna kapsamına girdiğini söylüyor.
Döviz hesabı çevrim gününe kadar döviz alış kuruyla değerlenir (213 sayılı Kanun madde 280); çevrimde doğan kur farkı gelir yazılır ve beyannamede istisna satırında düşülür. İstisna kazancın giderleri ve zararları kurum kazancından indirilemez (5520 sayılı Kanun madde 5); hesap vadesinden önce bozulursa istisna edilen tutarlar cezasız ama gecikme faiziyle geri alınır. Vade sonu faizinden kesinti yapılmaz.
Yanlış yapılan kayıt
- 102Bankalarkur korumalı hesap
- 102Bankalardöviz hesabı — Nisan'da gelen
- 646Kambiyo Kârlarıkur farkı — istisna sayılan
Neden yanlış: İstisna yalnız belirlenen bilanço tarihlerinde var olan döviz içindir; sonradan gelen dövizin çevrim farkı ve faizi olağan kazançtır. İstisna uygulanınca matrah eksik beyan edilir, inceleme farkı cezasıyla ister.
Dayanağı
- Geçici Madde 14 (7352 sayılı kanunun 2 nci maddesiyle eklenen geçici madde; Yürürlük: 29.01.2022)7491 s.K. ile ibare değişti
- Madde 280 Yabancı Paralar4369 s.K. ile değiştirildi
- Madde 5 İstisnalar7524 s.K. ile ibare değişti
- Belirlenen bilanço tarihlerindeki döviz kur korumalı hesaba dönüştürülmüşse kazanç ve bankanın ödediği prim istisna2024-05-13 · 84098128-125[5-2023/5]-274837
- Belirlenen bilanço tarihlerinde yer almayan, sonradan gelen döviz için istisna yok2024-08-05 · 62030549-125-1046047
Bu şema şu soruların cevabı
- Kur korumalı mevduat kazancı kurumlar vergisinden istisna mı
- Kur korumalı hesabın faizi ve kur farkı desteği nasıl kaydedilir
- Hangi tarihli bilançodaki döviz istisnadan yararlanır
- Sonradan gelen döviz kur korumalı hesaba çevrilirse istisna olur mu
- Bankanın ödediği prim kur korumalı istisnasına girer mi
- Kur korumalı hesap dönem sonunda değerlenir mi
- Dövizin TL'ye çevrilmesinde doğan kur farkı vergiye tabi mi