YayıneviEğitimMarket

Yurt dışı şube kazancı istisnası ve yurt dışında ödenen vergi

Şirketler ve ortaklarYurt dışındaki şubenin kazancı Türkiye'deki genel sonuç hesaplarına aktarıldığında

Olay

Türk müteahhit Almanya'daki şubesi aracılığıyla elektrik hattı inşaatı yaptı; 5.000.000 TL kazancı Türkiye'deki hesaplara aktardı. Almanya'da ödemelerden vergi kesildi; kazanç döviz olarak getirilirken 300.000 TL kur farkı doğdu.

Muhasebe kaydı

  1. Şube kazancının genel sonuç hesaplarına aktarılması
    Borç
    • 102Bankalar5.000.000 TL — şube cari
    Alacak
    • 602Diğer Gelirler5.000.000 TL — yurt dışı şube kazancı
  2. Beyanname — istisna kazancın düşülmesi; yurt dışı vergi mahsup edilmez
    Borç
    • 691Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıklarıistisna sonrası vergi
    Alacak
    • 370Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
  3. Kazancın döviz olarak getirilmesinde kur farkı — istisna dışı gelir
    Borç
    • 102Bankalar300.000 TL
    Alacak
    • 646Kambiyo Kârları300.000 TL

Dikkat

İstisna VERGİ MAHSUBUNU KAPATIR: yurt dışı şube kazancı istisnadan yararlanıyorsa o kazanç için yurt dışında ödenen vergi Türkiye'de mahsup edilmez; ikisi birden kullanılmaz. Şube kazancı istisnası şartlıdır: yurt dışında en az yüzde on beş vergi yükü taşımalı ve beyanname tarihine kadar Türkiye'ye getirilmeli. Yurt dışı inşaat, onarım ve teknik hizmet kazancı ise şartsız istisnadır. Kazancın getirilmesinde doğan kur farkı istisna dışı olağan gelirdir.

Vergisel değerlendirme

Kurumların yurt dışında bulunan işyerleri ya da daimi temsilcileri aracılığıyla elde ettikleri kazançlar, kazancın doğduğu ülke mevzuatına göre en az yüzde on beş oranında vergi yükü taşıması ve beyanname tarihine kadar Türkiye'ye transfer edilmesi şartıyla kurumlar vergisinden istisnadır; yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ve teknik hizmetlerden sağlanıp genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar ise şartsız istisnadır (5520 sayılı Kanun madde 5).

Yabancı ülkelerde elde edilen kazançlar üzerinden ödenen vergiler Türkiye'de tarh olunan kurumlar vergisinden mahsup edilir; ancak istisna kazançlara ilişkin yurt dışı vergiler mahsup edilemez (madde 33). İdare, yurt dışı inşaat kazancının istisna olduğunu, bu kazanca ait yurt dışında kesilen vergilerin mahsup edilemeyeceğini ve kazancın döviz olarak getirilmesinden doğan kur farkının istisnayla ilişkilendirilmeden kurum kazancına gireceğini söylüyor. Yurt dışı faaliyet zararı ise istisna işler dışındaysa şartlarla indirilebilir (madde 9).

Yanlış yapılan kayıt

Kazancı istisna edip Almanya'da kesilen vergiyi de mahsup etmek
Borç
  • 370Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıklarıyurt dışı vergi mahsubu
Alacak
  • 193Peşin Ödenen Vergiler ve FonlarAlmanya'da kesilen vergi

Neden yanlış: İstisna kazanca ait yurt dışı vergi mahsup edilmez; mahsup, Türkiye'de vergilenen kazançlar için tanınmış bir haktır. İkisini birden kullanmak vergiyi iki kez azaltır; inceleme mahsubu cezasıyla geri alır.

Bu şema şu soruların cevabı

  • Yurt dışı şube kazancı kurumlar vergisine tabi mi
  • Yurt dışı şube kazancı istisnasının şartları nelerdir
  • Yurt dışında ödenen vergi Türkiye'de mahsup edilir mi
  • İstisna kazanç için yurt dışında kesilen vergi mahsup edilir mi
  • Yurt dışı inşaat işi kazancı istisna mı
  • Şube kazancının Türkiye'ye getirilmesinde kur farkı vergiye tabi mi
  • Şube kazancı hangi hesapta izlenir

Şema bizim düzenlememiz, dayanak resmî metin. Hesap planı ve madde metinleri kaynağından gelir; kaydın hangi hesaplara işleneceği ise yaygın uygulamadır ve işletmenizin hesap planına göre değişebilir. Yukarıdaki maddelerin bugünkü hâlini Mevzuat AI'da, aynı konuda idarenin ne dediğini Özelge AI'da görebilirsiniz.

← Bütün kayıt şemaları