Ortaktan alınan borç ve örtülü sermaye
Olay
Dönem başı öz sermayesi 2.000.000 TL olan şirket ortağından yıllık %40 faizle 8.000.000 TL borç aldı ve yıl boyunca kullandı; faiz 3.200.000 TL. Öz sermayenin üç katı 6.000.000 TL: aşan 2.000.000 TL örtülü sermaye.
Muhasebe kaydı
- Borcun alınmasıBorç
- 102Bankalar8.000.000 TL
Alacak- 331Ortaklara Borçlar8.000.000 TL
- Faiz — sınır içindeki 6.000.000 TL'ye düşen kısım giderBorç
- 780Finansman Giderleri2.400.000 TL
Alacak- 331Ortaklara Borçlar
- Faiz — aşan 2.000.000 TL'ye düşen kısım KKEGBorç
- 689Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar800.000 TL — kanunen kabul edilmeyen gider
Alacak- 331Ortaklara Borçlar
Dikkat
Ortaktan alınan borcun öz sermayenin ÜÇ KATINI aşan kısmı örtülü sermayedir: bu kısma ödenen faiz ve kur farkı gider yazılamaz, ödenen faiz ortak için dağıtılmış kâr payı sayılır ve stopaja tabidir. Sınır, hesap dönemi BAŞINDAKİ öz sermayeyle ölçülür.
Vergisel değerlendirme
Ortaklardan ya da ortakla ilişkili kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin edilip işletmede kullanılan borçların, hesap dönemi başındaki öz sermayenin üç katını aşan kısmı örtülü sermayedir (5520 sayılı Kanun madde 12). Aşan kısma isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri giderler kanunen kabul edilmeyen giderdir (madde 11); olayda faizin dörtte biri, 800.000 TL.
Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz, ortak yönünden dağıtılmış kâr payı sayılır: gerçek kişi ortağa ödemede kâr payı stopajı doğar (193 sayılı Kanun madde 94), ortak kurumsa iştirak kazancı istisnasıyla düzeltilir. Gerçek kişi ortağın verdiği borcun faizi onun menkul sermaye iradıdır ve KDV'ye tabi değildir; ortak şirketse faiz için fatura ve KDV gerekir. Faizsiz borç almak şirket için sorun değildir; sorun ortak kurum yönünden transfer fiyatlandırmasıdır.
Yanlış yapılan kayıt
- 780Finansman Giderleri3.200.000 TL
- 331Ortaklara Borçlar
Neden yanlış: Örtülü sermayeye düşen 800.000 TL gider olamaz; matrah o kadar eksik çıkar. İnceleme farkı ekler, ayrıca aynı tutarı ortağa dağıtılmış kâr payı sayıp stopajı cezasıyla ister.
Dayanağı
- Madde 12 Örtülü sermaye
- Madde 11 Kabul edilmeyen indirimler7577 s.K. ile bent eklendi
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Ortaktan alınan borç örtülü sermaye sayılır mı
- Ortağa ödenen faiz gider yazılır mı
- Örtülü sermaye sınırı nasıl hesaplanır
- Ortaktan alınan borcun faizine KDV uygulanır mı
- Öz sermayenin üç katını aşan borç ne olur
- Ortağa ödenen faiz kâr payı sayılır mı
- Ortaktan faizsiz borç almak sorun olur mu
- Örtülü sermayeye isabet eden kur farkı gider yazılır mı