Tükenme payı (madenler)
Olay
Mermer ocağı işletmesi ocak sahasını 10.000.000 TL'ye aldı; rezerv 1.000.000 ton, yıl içinde 80.000 ton çıkarıldı. Bakanlıkların belirlediği tükenme nispeti uygulanacak.
Muhasebe kaydı
- Dönem tükenme payıBorç
- 730Genel Üretim Giderleriveya 770
Alacak- 278Birikmiş Tükenme Payları (-)
Dikkat
Madenlerde amortisman, normal amortisman oranlarıyla DEĞİL, işletmenin İSTİHSAL DURUMUNA göre Maliye ve Sanayi Bakanlıklarınca belirlenen nispetlerle ayrılır. Normal oran uygulamak gideri yanlış hesaplatır.
Vergisel değerlendirme
Madenler ve taş ocakları, işletildikçe içindeki cevherin azalmasıyla değer yitirir; imtiyaz ya da maliyet bedeli, ilgilinin başvurusu üzerine her ocak için ayrı ayrı Maliye ve Sanayi Bakanlıklarınca belirlenen nispetlerle itfa edilir (213 sayılı Kanun madde 316). Normal amortisman oranları bu varlıklar için uygulanmaz.
Tükenme payı üretim maliyetinin parçasıdır (730); istihsal yapılmayan yılda pay ayrılmaz. Ocaktaki bina, makine ve tesisler ise normal amortismana tabidir. Ruhsat devrinde ödenen bedel de aynı kuralla itfa edilir; ayrıca çıkarılan cevher için devlet hakkı ödenir ve o giderdir.
Yanlış yapılan kayıt
- 770Genel Yönetim Giderleri500.000 TL — %5
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)500.000 TL
Neden yanlış: Maden ve taş ocakları için oran Bakanlıklarca belirlenir; nispet alınmadan uygulanan normal oran kanunen kabul edilmeyen gider yaratır. Kayıt 278 yerine 257'ye yapılınca tükenme payı ile amortisman bilançoda da karışır.
Bu şema şu soruların cevabı
- Madenlerde amortisman nasıl ayrılır
- Tükenme payı nedir
- 278 birikmiş tükenme payları hesabı ne zaman çalışır
- Tükenme payı oranı nasıl belirlenir
- Arama giderleri nasıl itfa edilir
- Maden işletmesinde amortisman farkı ne
- İstihsal miktarı orana etki eder mi