Yıllara sari inşaat ve onarım
Olay
Müteahhit Mayıs 2025'te başlayan okul inşaatını Kasım 2026'da bitirdi. 2025'te 4.000.000 TL hakediş aldı (%5 stopaj: 200.000 TL), 2026'da 3.000.000 TL; geçici kabul Kasım 2026.
Muhasebe kaydı
- Maliyetlerin biriktirilmesiBorç
- 170Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri
Alacak- 320Satıcılarveya 100/102
- Hakediş düzenlenmesiBorç
- 120Alıcılar
- 193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlarkesilen stopaj
Alacak- 350Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri
- 391Hesaplanan KDV
Dikkat
Kâr veya zarar İŞİN BİTTİĞİ YIL beyan edilir; ara yıllarda hasılat ve maliyet sonuç hesaplarına aktarılmaz, 170 ve 350'de bekletilir. Her yıl kâr yazmak matrahı yanlış döneme taşır.
Vergisel değerlendirme
Birden fazla takvim yılına sarkan inşaat ve onarım işlerinde kâr ya da zarar işin BİTTİĞİ yıl tespit edilip beyan edilir (193 sayılı Kanun madde 42); bitiş, geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihtir (madde 44). Ara yıllarda hakedişler 350'de, maliyetler 170'te bekler; bu işler geçici vergiye de tabi değildir.
Hakedişlerden %5 stopaj kesilir; kesinti 193'te izlenir ve işin bittiği yıl beyannamede mahsup edilir, fazlası iade alınır. KDV yönünden istisna yoktur: her hakediş faturasında KDV hesaplanır, stopaj KDV hariç tutar üzerinden yapılır. Birden fazla işe ait ortak genel giderler işlere hakediş oranında dağıtılır (madde 43).
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar4.800.000 TL
- 600Yurtiçi Satışlar4.000.000 TL
- 391Hesaplanan KDV800.000 TL
Neden yanlış: Kâr işin bittiği 2026'da vergilenir; 2025'te hasılat yazılınca maliyetlerle eşleşmeyen sahte bir kâr çıkar, 2026'da ise iş bittiğinde ikinci kez beyan sorunu doğar. Stopaj da 193 yerine gider yazılırsa mahsup hakkı kaybolur.
Dayanağı
- Madde 42 Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri2013/4552 s. BKK ile 2013/4552 s. BKK ile oran/uygulama kararı
- Madde 44 İnşaat ve Onarma İşlerinde İşin Bitimi5035 s.K. ile ibare değişti
Bu şema şu soruların cevabı
- Yıllara sari inşaat işinde kâr ne zaman beyan edilir
- 170 ve 350 hesaplar nasıl çalışır
- Hakediş alınca hangi kayıt yapılır
- İnşaat maliyetleri hangi hesapta biriktirilir
- İş bitmeden gelir yazılır mı
- Taşeron faturası nereye kaydedilir
- Hakedişten kesilen stopaj hangi hesapta izlenir